Kinh tế Châu Á

Campuchia đang bị "Trung Quốc hóa" như thế nào? (Phần 2-Cuối)

Thứ ba, 21-03-2017 17:22 853

Nhưng Trung Quốc không hề chiêu đãi Campuchia miễn phí. Cùng với việc tiếp tục nhấn mạnh đến sự hỗ trợ kinh tế dành cho Phnom Penh, tuyên bố chung được ký kết giữa Tập Cận Bình và Hun Sen và được công bố tháng 10 năm ngoái nêu rõ hai nước nhất trí “tăng cường phối hợp và hợp tác trong nhiều khuôn khổ đa phương khác nhau" đồng thời duy trì sự liên lạc gần gũi, kịp thời và hiệu quả về những vấn đề liên quan tới những lợi ích quan trọng để “dành cho nhau sự ủng hộ mạnh mẽ".

 

HÃY CÙNG GIAO KÈO


Hoạt động làm ăn ngày càng gia tăng của Trung Quốc là bước đi đúng với sáng kiến phát triển tại hải ngoại của Bắc Kinh. "Tận dụng chuyến thăm thành công của Chủ tịch Tập Cận Bình làm động lực", Đại sứ Xiong phát biểu tại hội nghị hàng năm của phòng thương mại Trung Quốc tại Campuchia tháng 11 năm ngoái. Ông Xiong nói các doanh nghiệp Trung Quốc cần "làm sâu sắc các mối quan hệ kinh tế và thương mại” và “chủ động đóng góp vào việc củng cố cơ sở kinh tế của liên minh chiến lược lớn mạnh"


Ý của đại sứ Xiong là nhắc đến chuyến thăm nhà nước đầu tiên của Tập Cận Bình tới Phnom Penh tháng 10 năm ngoái. Trong chuyến thăm 2 ngày này, 31 văn kiện chính thức đã được ký kết. Các thỏa thuận này bao gồm việc xóa nợ, tăng gấp đôi hạn ngạch nhập khẩu của Trung Quốc đối với gạo từ Campuchia, bãi bỏ việc đánh thuế hai lần và thỏa thuận về số tiền đầu tư gần 2 tỷ USD vào xây dựng hạ tầng. Campuchia được coi là một mắt xích cốt yếu trong sáng kiến “Vành đai, Con đường”, dự án ưa thích của Tập Cận Bình. Về phần nước, nước Campuchia đói tiền mặt thấy dự án này như là một cách để xây dựng hạ tầng mà mình từ lâu đã khát khao.

 

Trung Quốc thay thế Nhật Bản trở thành nước tài trợ lớn nhất cho Campuchia vào năm 2010Trung Quốc thay thế Nhật Bản trở thành nước tài trợ lớn nhất cho Campuchia vào năm 2010


Bắc Kinh cũng coi Campuchia là một phần không thể thiếu của chiến lược biển “chuỗi ngọc trai” kết nối Hong Kong với Sudan qua Đại Tây Dương. Sihanoukville, cảng lớn nhất của Campuchia, là một viên ngọc trai trong chuỗi này.


Được Bắc Kinh bật đèn xanh, các công ty Trung Quốc đang đổ xô ngày càng đông vào Campuchia. Tập đoàn Đầu tư Minsheng Trung Quốc đã dẫn đầu một đoàn gồm hơn 100 công ty đến Campuchia vào tháng 12 vừa rồi. Chủ tịch Tập đoàn Dong Wenbiao cam kết sẽ đầu tư vào một khu công nghiệp ở ngoại ô Phnom Penh và lập một quỹ hạ tầng trị giá nhiều trăm triệu USD.


Trên bề mặt thì tập đoàn này là pháp nhân tư nhân. Tuy nhiên, khi cạo lớp phủ bên ngoài đi thì các mối liên hệ về nhà nước bắt đầu xuất hiện. Các cổ đông chính của tập đoàn bao gồm các công ty thành viên của Liên đoàn Công nghiệp và Thương mại toàn Trung Quốc. Mặc dù liên đoàn này là một tổ chức kinh doanh, nó lại nhận chỉ thị từ Ban Công tác Mặt trận thống nhất thuộc Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc mà vai trò chính của Ban công tác này là quy tụ các khu vực (kinh tế) khác nhau dưới cái ô của đảng.


NHỮNG DẤU HIỆU CẢNH BẢO


Tuy nhiên, không phải dự án nào do Trung Quốc tài trợ đều diễn ra tốt đẹp.


Tại trung tâm Phnom Penh, showroom kiêm văn phòng bán hàng của một trong những dự án phát triển lớn nhất của Trung Quốc đã đột ngột đóng cửa cuối tháng 2 vừa rồi mà không hề có thông báo.


Tháng 1 năm ngoái, một thông báo rùm beng được phát đi cho hay Trung tâm Trung Quốc - dịch theo tên của công trình này bằng tiếng Trung – sẽ bao gồm một khách sạn, chung cư, trung tâm thương mại và một nhà hát trải rộng trên diện tích 13.000 m2. Riêng chi phí xây dựng đã rơi vào khoảng 240 triệu USD.


Việc đóng cửa showroom làm dấy lên các tin đồn rằng dự án đã hết tiền hay thậm chí đã phá sản. Mary Thong-Lin, nhân viên hành chính của chủ đầu tư chính trong dự án – Công ty Phát triển địa ốc Natural Lucky, bác bỏ những tin đồn này và coi đó là “những lời đồn đại và dối trá hoàn toàn không có cơ sở". Trao đổi với Nikkei Asian Review hôm 10/3, cô cho biết của tòa nhà nơi đặt showroom bị thủng và còn có nhiều vấn đề khác nên cần được “sửa chữa". Theo quan sát của Nikkei Asian Review, móng của công trình phức hợp đúng là đang được thi công mặc dù Mary ám chỉ rằng ngày dự kiến khai trương ban đầu là tháng 8/2019 có thể sẽ phải lùi lại. Mary không cho biết lý do vì sao.


Siêu dự án One Park cũng không phải không có vấn đề khi mà các tranh chấp về quyền sử dụng đất đã dẫn đến việc nhà chức trách mạnh tay đàn áp những người phản đối trong nước. Bên cạnh đó cũng xảy ra hàng loạt vụ bắt bớ và thậm chí bỏ tù.


Ngày 23/2, Tep Vanny, một đại diện cộng đồng địa phương đồng thời là một nhà hoạt động về lĩnh vực đất đai, đã bị kết án 2,5 năm tù và bị phạt tiền nặng vì đã tham gia một cuộc phản đối năm 2013 nhằm chống lại một lệnh cưỡng chế di dời khỏi khu vực Hồ Boeung Kak. Sáu mươi ba (63) nhóm xã hội dân sự trong nước hôm đó đã cùng ký một tuyên bố chung chỉ trích cảnh sát, dân vệ và quân cảnh vì đã sử dụng bạo lực để đàn áp những cư dân trước đó cư trú tại khu vực này. Tuyên bố cũng lên án tòa án vì tuyên những bản án nặng tay mà không có bằng chứng thỏa đáng.

 

Naly Pilorge, phó giám đốc phụ trách vận động tại Liên đoàn Campuchia vì sự Thúc đẩy và Bảo vệ nhân quyền, một trong những tổ chức đã ký tuyên bố, nói chính quyền đang "một lần nữa trừng phạt Vanny vì hoạt động của bà nhằm gửi một thông điệp đến những người dám chỉ trích chính phủ rằng bất đồng là không được dung thứ tại Campuchia".


Điều một số người nhìn nhận như là phong cách cầm quyền ngày càng có tính chất đàn áp đang bắt đầu làm nản lòng các nhà đầu tư phương Tây, xu thế như vậy chỉ càng gia tăng sự phụ thuộc vào Campuchia vào Trung Quốc.


CÁI GIÁ PHẢI TRẢ


Nhưng Trung Quốc không hề chiêu đãi Campuchia miễn phí. Cùng với việc tiếp tục nhấn mạnh đến sự hỗ trợ kinh tế dành cho Phnom Penh, tuyên bố chung được ký kết giữa Tập Cận Bình và Hun Sen và được công bố tháng 10 năm ngoái nêu rõ hai nước nhất trí “tăng cường phối hợp và hợp tác trong nhiều khuôn khổ đa phương khác nhau" đồng thời duy trì sự liên lạc gần gũi, kịp thời và hiệu quả về những vấn đề liên quan tới những lợi ích quan trọng để “dành cho nhau sự ủng hộ mạnh mẽ".


Năm 2012, trong khi đảm nhiệm chức chủ tịch luân phiên của ASEAN, lần đầu tiên trong lịch sử 45 năm của tổ chức này, Campuchia đã ngăn cản ngoại trưởng các nước ra một thông báo chung. Vấn đề là do ngôn từ sử dụng liên quan đến các tranh chấp tại Biển Đông. Lặp lại lập trường của Trung Quốc, Campuchia khăng khăng đòi những vấn đề về biển này là những vấn đề song phương và do đó không có chỗ trong một tuyên bố chung của khối.


Kể từ đó đến nay, ảnh hưởng của Trung Quốc đối với Campuchia liên tục tăng lên. Hơn lúc nào hết, Bắc Kinh mong đợi Campuchia sẽ đi theo đúng nghị trình của mình.

 

Đọc Phần 1