Kinh tế Châu Á

Australia cần làm gì để tận dụng "tài nguyên Hoa Kiều"?

Thứ năm, 02-02-2017 10:52 617

Trong tương lai có thể thấy trước, Trung Quốc có thể sẽ là đối tác kinh tế quan trọng nhất của Australia, cả với tư cách là nước nhập khẩu cũng như nước đầu tư vốn. Cộng đồng Hoa kiều hơn 1 triệu người là một phần cốt yếu trong mối liên hệ song phương này. Chính phủ, giới doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu học thuật đều cần tận dụng những mắt xích sống này.

 

Nguồn: Peter Cai - http://www.eastasiaforum.org/2017/01/31/australia-must-capitalise-on-chinese-diaspora/ - East Asia Forum, 30/01/2017

 

Biên dịch: Lê Minh Tân


Đường Nam Kinh có lẽ là một trong những khu mua sắm nổi tiếng nhất Thượng Hải – thủ phủ thương mại của Trung Quốc. Vào những năm 1930, bốn cửa hàng bách hóa lớn là Sincere, Wing On, Sun Sun và Sun Company thống trị cả khu phố này. Những tòa nhà cao ngất được tô điểm bởi các ô cửa sổ trang hoàng rực rỡ phỏng theo cửa hàng bách hóa Anthony Hordern & Sons tại Sydney.

 

Cả bốn cửa hàng này đều được biết đến với tên gọi “cửa hàng Úc” bởi chủ sở hữu chúng đều là những người Úc gốc Hoa. Điều đáng buồn là, theo John Fitzgerald, một trong những nhà sử học nghiên cứu về Trung Quốc hàng đầu của Australia, khi vượt ra khỏi ranh giới gia đình, những doanh nhân này dường như đã bị mọi người quên lãng.

Người Úc gốc Hoa là nhóm nhà đầu tư lớn nhất tại Thượng Hải trước khi Mao lên nắm quyền năm 1949. Họ đóng góp tới 1/3 tổng số vốn đầu tư của Hoa kiều tại hải ngoại, bên cạnh đó cũng đầu tư rất lớn vào Hong Kong, Quảng Châu và Thiên Tân.


Lịch sử giờ đây đang được lặp lại dưới hình thức khác. Một trong số những mối liên hệ trọng yếu nhất nhưng lại bị đánh giá thấp giữa Australia và Trung Quốc là cộng đồng người Úc gốc Hoa trên một triệu người. Cộng đồng này đang đóng vai trò ngày càng lớn trong việc thúc đẩy các luồng trao đổi thương mại và đầu tư cũng như xúc tiến đổi mới về khoa học và kinh doanh.


Vai trò của cộng đồng này được chính thức thừa nhận ngay từ những năm 1995, khi Bộ Ngoại giao và Thương mại (Úc) xuất bản một báo cáo trong đó nhấn mạnh tầm quan trọng của các mạng lưới kinh doanh của Hoa Kiều tại Châu Á.

 

Báo cáo này lập luận rằng các cộng đồng Hoa Kiều đa dạng và ngày càng phát triển tại Australia có đóng góp đáng kể cho sự thịnh vượng của nước này cả ở cấp độ trong nước cũng như trên bình diện khu vực và thế giới. Các cộng đồng Hoa Kiều tại Australia có thể hỗ trợ các doanh nghiệp Australia khác đầu tư làm ăn tại Trung Quốc, Đài Loan, Hong Kong cũng như các nền kinh tế khác trong khu vực nơi người Hoa đóng vai trò là những nhà cung ứng, người tiêu dùng và nhà tài phiệt quan trọng.


Người nhập cư sinh ra tại Trung Quốc là nhóm di dân lớn thứ ba tại Australia sau di dân đến từ Anh và New Zealand; họ chiếm 2% tổng dân số Australia. Trong một nghiên cứu gần đây, hai nhà kinh tế học người Đức, Jan Priebe và Robert Rudolf, ước tính rằng từ năm 1970 đến năm 2010, người nhập cư Trung Quốc ở 147 nước trên thế giới đã giúp tăng mức độ cởi mở về thương mại và mức đầu tư tại các nước họ chuyển đến lên lần lượt 31% và 18%.


Khi xuất khẩu của Australia sang Trung Quốc dịch chuyển từ hàng hóa sang dịch vụ, cộng đồng Hoa kiều được trông đợi là sẽ còn đóng vai trò lớn hơn trong việc xúc tiến thương mại và đầu tư. Nhà tài phiệt người Úc gốc Hoa George Wang là một ví dụ. Ông này hiện là chủ tịch Tập đoàn Tài chính AIMS; năm 2008, George đã mua lại Sở Giao dịch chứng khoán Châu Á Thái Bình Dương.


Wang muốn thị trường chứng khoán này sẽ là cầu nối giữa các công ty đói vốn của Trung Quốc và quỹ hưu trí trị giá 2 nghìn tỷ đôla Úc của Australia. Tại Trung Quốc, các doanh nghiệp nhỏ và vừa phải trả lãi suất cắt cổ để vay được vốn.

 

Australia có hơn 1 triệu Hoa kiềuAustralia có hơn 1 triệu Hoa kiều


Những năm gần đây, các daigou (đại cấu – tức những cá nhân ở nước ngoài, mua hàng hộ và chuyển hàng về cho khách hàng tại Trung Quốc) đã trở thành một lực lượng mới trong quan hệ thương mại giữa Trung Quốc và Australia. Ước tính có khoảng 40.000 daigu đang hoạt động tại Australia, trong đó có sinh viên, nội trợ, người mới đi làm và phụ nữ cao tuổi. Một một ước tính khá khiêm tốn trong ngành, ngành công nghiệp này trị giá trên 1 tỷ USD.


Daigou cho đến nay đã đóng một vai trò quan trọng trong việc đưa các sản phẩm chăm sóc sức khỏe của Australian mở rộng hiện diện và xây dựng thương hiệu tại Trung Quốc. Đội quân những người mua sắm này đã giúp một số công ty sản xuất vitamin và thực phẩm cho trẻ em như Swisse, Bellamy’s và Blackmores tăng giá trị lên tới hàng tỷ USD.


Trung tâm Nghiên cứu Dân số và Di cư Australia thuộc Đại học Adelaide phát hiện ra rằng sinh viên Trung Quốc có thể đóng một vai trò quan trọng trong công việc kinh doanh rượu của Adelaide khi bang này tìm cách xâm nhập thị trường Trung Quốc. Một nhà máy sản xuất rượu vang tại Adelaide Hills đã bắt đầu có doanh số đáng kể sau khi thuê một sinh viên Trung Quốc. Cô sinh viên này bắt đầu giải đáp các câu hỏi từ khách hàng Trung Quốc trước khi giành cho mình vị trí chiến lược gia chính về thị trường Trung Quốc.


Những ví dụ như thế này chỉ minh họa một phần nhỏ của tầm quan trọng ngày càng lớn của cộng đồng Hoa kiều trong việc thúc đẩy mối quan hệ kinh tế song phương. Tuy nhiên, chính phủ Australia cũng như khu vực doanh nghiệp vẫn chưa tận dụng đầy đủ tài sản con người quý giá này. Một báo cáo gần đây của Hội đồng các Viện hàn lâm Australia (ACOLA) lập luận rằng nước này cần tận dụng tốt hơn kho tài lực này.


“Các cộng đồng doanh nghiệp gốc Á của Australia là kho tàng lớn về tư duy đổi mới, dám nghĩ dám làm và tinh thần khởi nghiệp. Tuy nhiên, họ chưa được khai thác hết”, báo cáo này viết. “Các cộng đồng này có tiềm năng đáng kể để nâng cao hơn nữa sự gắn kết về kinh tế của Australia với Châu Á và giúp nền kinh tế Australia trở nên thịnh vượng, vì lợi ích của tất cả người dân Australia”, báo cáo này nhận định.


Vậy, Australia cần tận dụng cộng đồng doanh nhân Hoa kiều như thế nào? Một gợi ý từ báo cáo của ACOLA là cho phép cộng đồng người Úc gốc Hoa và người Úc gốc Ấn được có sự đại diện lớn hơn và tham gia nhiều hơn vào quá trình hoạch định chính sách. ACOLA kiến nghị xây dựng các chương trình nhằm tăng cường quan hệ kinh tế, chính trị và văn hóa của Australia với Châu Á.


Việc cộng đồng Hoa kiều ít có mặt trong các thiết chế của Australia được thể hiện rõ ở mọi lĩnh vực, từ cơ quan công quyền tới các hội đồng của các ngành và trong kinh doanh. Tại khu vực doanh nghiệp của Australia, chỉ khoảng 4% trong số top 200 công ty hàng đầu của ASX là có thành viên hội đồng quản trị là người gốc Á. Báo cáo của ACOLA chỉ ra rằng “cần có sự ghi nhận lớn hơn đối với những vai trò lãnh đạo mà người Úc gốc Á có thể đảm nhận trong việc thúc đẩy sự gắn kết hiệu quả hơn với Châu Á”.


Trong tương lai có thể thấy trước, Trung Quốc có thể sẽ là đối tác kinh tế quan trọng nhất của Australia, cả với tư cách là nước nhập khẩu cũng như nước đầu tư vốn. Cộng đồng Hoa kiều hơn 1 triệu người là một phần cốt yếu trong mối liên hệ song phương này. Chính phủ, giới doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu học thuật đều cần tận dụng những mắt xích sống này.


Peter Cai là nghiên cứu viên tại Viện Chính sách quốc tế Lowy.