Kinh tế Châu Á

Campuchia đang bị "Trung Quốc hóa" như thế nào? (Phần 1)

Thứ ba, 21-03-2017 16:07 2797

Sự hiện diện của Trung Quốc đang phủ ngày càng rộng lên đất nước Campuchia. Xét ở khía cạnh tích cực, điều này đang đem lại sự tiến bộ và tăng trưởng cho Campuchia. Nhưng bên cạnh đó cái giá phải trả cũng không hề đơn giản.

 

Nguồn: " The Chinazation of Cambodia" - Nikkei Asian Review, 16/03/2017

 

Biên dịch: Dương Huy Quang

 

Cách Royal Palace chỉ vài dãy nhà, nằm ở trung khu trung tâm của thủ đô Phnom Penh là một trong những ngôi trường Trung Quốc nổi tiếng nhất tại Campuchia. Một thế kỷ vừa qua, Trường Tuan Hoa đã chứng kiến nhiều thăng trầm của thủ đô Campuchia. Ngày nay, nó đang chứng kiến rõ ràng nhất một sự bùng nổ chưa từng có tại đất nước chùa tháp.


Được điều hành bởi một tổ chức của người địa phương gốc Hoa, Tuan Hoa là một trong những trường tiểu học và trung học cơ sở nói tiếng Quan thoại lớn nhất nằm bên ngoài Trung QuốcĐài Loan. Trường hiện có hơn 11.000 học sinh, bao gồm cả số học sinh tại trường chi nhánh. Với Loeung Sokmenh, hiệu trưởng của trường chính, mọi thứ đã tốt lên với mức độ đáng kinh ngạc. Bà đã là thành viên ban giám hiệu kể từ khi trường được mở cửa lại vào năm 1992 sau khi bị buộc đóng cửa năm 1970. Những năm tiếp sau thời gian đóng cửa chứng kiến một giai đoạn đầy biến động bao gồm cuộc đảo chính do tướng Lon Nol cầm đầu có sự hậu thuẫn của Mỹ, giai đoạn cầm quyền với nhiều hậu quả tai hại của chế độ Pol Pot với sự chống lưng của Trung Quốc và sau đó là việc Việt Nam đưa quân vào Campuchia.


"Quan hệ tốt đẹp giữa Campuchia và Trung Quốc rõ ràng là đang rất có ích", Loeung nói với Nikkei Asian Review. Bà nhớ lại quãng thời gian chật vật 25 năm trước đây, khi trường mở cửa trở lại với 1.700 học sinh. "Ngày càng nhiều bậc phụ huynh cảm thấy việc học tiếng Quan thoại sẽ giúp con cái họ dễ tìm được việc làm". Bà còn cho biết "ngay cả các bậc cha mẹ không có gốc Trung Quốc cũng cho con đến học ở đây, trong đó có cả các quan chức chính phủ".


Đầu tư Trung Quốc vào Campuchia đã tạo ra nhiều cơ hội việc làm. Hội đồng vì sự phát triển của Campuchia cho biết từ năm 2011 Trung Quốc đã là nguồn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) lớn nhất vào nước này với tổng số vốn cộng dồn tính đến đầu tháng 12 lên tới 4,9 tỷ USD. Những tòa nhà mới đang mọc lên gần như khắp mọi nơi, và đa số đều được tài trợ bằng tiền của Trung Quốc.


Một trong những dự án nổi bật nhất là One Park, còn gọi là Phnom Penh No. 1 nếu dịch theo tên gọi bằng tiếng Trung của tổ hợp thương mại và nhà ở này. Chủ đầu tư dự án là Graticity Real Estate Development, một nhà phát triển bất động sản ít tiếng tăm có trụ sở đặt tại Bắc Kinh. Giai đoạn 1 của dự án đang được xây dựng trên mặt bằng diện tích 7,9 héc-tac mà trước vốn là Hồ Boeung Kak. Tổng mức đầu tư của dự án không được tiết lộ nhưng theo thông tin từ Tập đoàn Xây dựng Công trình nhà nước Trung Quốc – đơn vị trúng thầu thi công - thì riêng chi phí xây dựng sẽ lên tới 130 triệu USD. Một khu đất khác rộng 11,1 héc-ta và cũng là đất thu hồi đã được chuẩn bị để thực hiện giai đoạn tiếp theo của dự án.


Một trong số các nhân viên bán hàng cho dự án là một nữ sinh viên mới ra trường 23 tuổi của trường Tuan Hoa. Nhân viên này đề nghị chúng tôi không tiết lộ tên và cho biết mình là người Campuchia gốc Hoa thế hệ thứ ba. Cô cho hay nhờ có biết tiếng Quan thoại mà cô có được công việc này bởi trong công việc cô phải giao tiếp với sếp cũng như khách hàng là người Trung Quốc.


CẦU VÀ ĐƯỜNG


Những công trình xây dựng làm thay đổi cả đường chân trời có thể là những hình ảnh khiến người ta chú ý nhất. Tuy nhiên, đầu tư của Trung Quốc tại Campuchia còn đi xa hơn lĩnh vực bất động sản.


Ngày 6/3, Thủ tướng Campuchia Hun Sen và đại sứ Trung Quốc tại Campuchia Xiong Bo ngồi trên những chiếc xe thi công riêng biệt tại Phnom Penh. Hai vị này, cùng khoảng 600 người dân địa phương, đang dự lễ động thổ xây dựng phần phía tây của dự án đường vành đai số 2. Cảnh tượng này đã diễn ra vô số lần tại Campuchia, trong đó thủ tướng nước này cùng đại sứ Trung Quốc hiện diện trực tiếp để khánh thành những con đường, cây cầu hay những dự án khác do Bắc Kinh tài trợ.


"Xin cảm ơn về tất cả những sự hỗ trợ", ông Hun Sen nói với một phái đoàn doanh nhân Trung Quốc hôm 1/12. "Tôi có thể nói rằng người anh em Trung Quốc đã giúp xây dựng con đường dài nhất, xấp xỉ 1.500 km, và 7 cây cầu với tổng chiều dài lên tới 3.104 mét".

 

Cây cầu do Trung Quốc mới xây (bên phải) bắc qua sông Tonle Sap tại Phnom Penh, nằm song song với cây cầu do Nhật Bản giúp xây dựng những năm1960 (Ảnh: Ken Kobayashi) Cây cầu do Trung Quốc mới xây (bên phải) bắc qua sông Tonle Sap tại Phnom Penh, nằm song song với cây cầu do Nhật Bản giúp xây dựng những năm1960 (Ảnh: Ken Kobayashi)

 

Nói về cầu, thì Cầu New Chroy Changvar, cây cầu được hoàn thành năm 2015 bằng khoản vay ưu đãi từ Trung Quốc, mang nhiều tính biểu tượng. Cây cầu dài 719 mét nối hai bờ sông Tonle Sap tại thủ đô Campuchia được thi công bởi Tập đoàn Cầu đường Trung Quốc và chạy song song với Cầu Chroy Changvar - còn gọi là Cầu hữu nghị Nhật Bản – Campuchia, được xây dựng năm 1966 với sự hỗ trợ của Nhật Bản và đến năm 1994 được xây lại cũng bằng viện trợ của Nhật. Tokyo từng là nước tài trợ chính cho Campuchia, nhưng giờ họ đang tỏ ra lép vế so với Trung Quốc. Theo Moody's Investors (đơn vị chuyên về xếp hạng tín nhiệm trái phiếu của Moody’s Corporation - ND), kể từ năm 2012 Trung Quốc đã vượt qua tất cả các tổ chức đa phương cộng lại cũng như Liên minh Châu ÂU (EU) về viện trợ hàng năm cho Campuchia.


Sự hiện diện của Trung Quốc trong ngành điện năng của Campuchia cũng đang tăng lên. Trang web chính thức của Đại sứ quán Trung Quốc tại Campuchia cho biết các công ty Trung Quốc cung cấp khoảng 80% toàn bộ lượng điện sản xuất tại nước này trong năm 2016. Phòng thương mại Trung Quốc tại Campuchia, cơ quan hoạt động theo chỉ thị của Bắc Kinh, đã tổ chức một triển lãm kéo dài hai tuần tại Đại học Hoàng gia Phnom Penh hôm 16/2 với tên gọi "Thành tựu của xây dựng điện năng tại Campuchia với sự hỗ trợ của các công ty Trung Quốc". Tên gọi cho thấy rõ ràng mục đích của triển lãm là phô trương sức mạnh kinh tế của Trung Quốc.


Hãng thông tấn nhà nước Trung Quốc Tân Hoa Xã cho biết Bộ trưởng Khai mỏ và Năng lượng Campuchia Suy Sem, người tham dự sự kiện nói trên – đã cảm ơn Trung Quốc vì đã đầu tư khoảng 2,4 tỷ USD vào 7 nhà máy điện trong thập niên vừa qua. Tình trạng mất điện vẫn xảy ra nhưng đã ít hơn nhờ tổng công suất cấp điện đã tăng từ 180 MW năm 2002 lên trên 2.000 MW vào năm ngoái.

 

Đọc Phần 2