Kinh tế Đông Á

Chiến tranh thương mại Trung - Hàn liệu có leo thang?

Thứ hai, 27-03-2017 14:13 458

Nằm kẹt giữa Trung QuốcNhật Bản, bán đảo Triều Tiên – nói như cổ ngữ Triều Tiên - như thể “thân tôm giữa bầy cá voi” và vì thế đã trải qua biết bao cơn kinh hoảng. Chiến tranh Triều Tiên đã biến bán đảo này thành chiến trường ủy nhiệm cho các đại cường khiến họ mất đi hai triệu mạng người chỉ trong 3 năm. Từ đó đến nay đã 70 năm, bán đảo Triều Tiên vẫn bị chia cắt và có thể nói nó là một trong những điểm nóng nguy hiểm nhất trên thế giới. Bất cứ một cuộc xung đột quân sự lớn nào mà hậu quả sẽ là thêm nhiều triệu mạng người và làn sóng người tị nạn cũng phải được ngăn chặn.

 

Nguồn: LEE JONG-WHA - "The Sino-Korean Trade War Must End" - Project Syndicate, 22-03-2017

 

Biên dịch: Dương Huy Quang

 

Hàn Quốc đã quyết định triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa của Mỹ, và điều này khiến Trung Quốc giận dữ. Giới lãnh đạo Trung Quốc lo ngại rằng hệ thống Phòng thủ tầm cao giai đoạn cuối (THAAD) sẽ gây tổn hại cho an ninh của nước này và phá vỡ thế cân bằng chiến lược trong khu vực bằng việc theo dõi các chuyến bay và các vụ phóng tên lửa trên lãnh thổ Trung Quốc. Tuy nhiên, chừng nào Bắc Triều Tiên còn tạo ra mối đe dọa sâu sắc trên bán đỏa Triều Tiên, sự phản đối của Trung Quốc trước THAAD sẽ vẫn là vô nghĩa, và thậm chí là rất tai hại.


Khi Hoa Kỳ và Hàn Quốc gấp rút triển khai THAAD trước cuộc bầu cử tổng thống đột xuất vào ngày 9/3 tới, Trung Quốc đang đẩy mạnh các biện pháp trừng phạt kinh tế (chống Hàn Quốc) với hy vọng ép vị tổng thống sắp tới của nước này phải cân nhắc lại. Đến nay, các ngành du lịch, hàng tiêu dùng và giải trí của Hàn Quốc đã bị giáng những đòn mạnh.


Các đại lý du lịch Trung Quốc đã đình chỉ việc bán các tour du lịch tới Hàn Quốc. Trung Quốc còn đóng cửa tạm thời 55 cửa hàng chiết khấu thuộc sở hữu của Tập đoàn Lotte – tập đoàn lớn thứ 5 của Hàn Quốc và là doanh nghiệp cung cấp đất để triển khai hệ thống THAAD – mà lý do bề ngoài là vi phạm các quy định về an toán. Truyền thông Trung Quốc đã phát đi đe dọa rằng các biện pháp trừng phạt có thể mở rộng sang các công ty Hàn Quốc khác như Samsung và Hyundai.


Trung Quốc háo hức tận dụng vị thế là đối tác thương mại lớn nhất của Hàn Quốc, chiếm gần ¼ ngoại thương đồng thời là nguồn khách du lịch nước ngoài chính của nước này (khách du lịch Trung Quốc chiếm ½ tổng số khách du lịch nước ngoài đến Hàn Quốc vào năm ngoái với 8 triệu lượt người).


Tuy nhiên, mối quan hệ giữa hai nước không đơn giản là một chiều. Hàn Quốc là đối tác thương mại lớn thứ tư của Trung Quốc, cung cấp các đầu vào trung gian cho nhiều công ty Trung Quốc. Thực tế, hàng hóa trung gian và tư liệu sản xuất chiếm hơn 70% xuất khẩu của Hàn Quốc sang Trung Quốc vào năm ngoái, bao gồm những đầu vào chủ chốt như chất bán dẫn (20%) và panel màn hình (11%). Hàn Quốc còn là nguồn khách du lịch nước ngoài hàng đầu của Trung Quốc.

 

Chiến tranh thương mại Trung-Hàn ít có khả năng leo thang do cả hai bên đều lo ngại về những tổn hại có thể xáy ra. Ảnh: InternetChiến tranh thương mại Trung-Hàn ít có khả năng leo thang do cả hai bên đều lo ngại về những tổn hại có thể xáy ra. Ảnh: Internet


Xét tới những động lực này, nếu cuộc tranh chấp liên quan tới hệ thống THAAD leo thang này một cuộc chiến tranh thương mại toàn diện, cả Trung Quốc và Hàn Quốc đều sẽ chịu tổn hại. Đơn cử, như chúng ta đã thấy cách đây chưa lâu, tranh chấp lãnh thổ giữa Trung Quốc và Nhật Bản liên quan tới quần đảo Senkaku/Điếu Ngư năm 2012 có thể gây tổn hại nghiêm trọng cho quan hệ kinh tế và ngoại giao. Về phần mình, Hàn Quốc đang cân nhắc đưa các biện pháp trừng phạt của Trung Quốc ra Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) để phân xử, và các giới chức đang xem xét xem Trung Quốc có vi phạm các điều khoản liên quan của hiệp định thương mại song phương giữa hai nước hay không.


Trung Quốc và Hàn Quốc cần bảo vệ quan hệ ngoại giao mà họ đã duy trì kể từ năm 1992. Tuy nhiên, điều này đòi hỏi Trung Quốc phải công nhận một thực tế là tổng thống tiếp theo của Hàn Quốc ít có khả năng sẽ hủy bỏ việc triển khai THAAD trong bối cảnh mối đe dọa mà Bắc Triều Tiên tạo ra. Nếu Trung Quốc tiếp tục gây áp lực để buộc Hàn Quốc nhượng bộ về THAAD, kết quả duy nhất sẽ là sự gia tăng tâm lý chống Trung Quốc tại Hàn Quốc.


Tin vui là giới chức Trung Quốc dường như nhận ra những rủi ro này, mà dấu hiệu rõ nhất là việc họ thể hiện động thái kiềm chế các cuộc biểu tình chống Hàn Quốc. Giới lãnh đạo Trung Quốc biết rằng để hiện thức hóa tham vọng lãnh đạo thế giới, họ cần tuân thủ các chuẩn mực toàn cầu đồng thời chấp nhận trách nhiệm lớn hơn. Trong bối cảnh này, động thái đưa WTO vào cuộc của Hàn Quốc – và rủi ro mà một cuộc tranh chấp chính thức có thể gây ra cho uy tín quốc tế của Trung Quốc – có thể đã làm thay đổi suy nghĩ của giới lãnh đạo Trung Quốc về rủi ro leo thang.


Điều này không có nghĩa là việc triển khai hệ thống THAAD là không thể tránh khỏi. Nếu Trung Quốc mạnh tay kiềm chế nước Bắc Triều Tiên mà họ bảo trợ, mối đe dọa mà Hàn Quốc phải đối mặt cũng như nhu cầu của Hàn Quốc có một lá chắn tên lửa hiện đại có thể sẽ được giảm xuống.


Trong khi đó, một số người tại Trung Quốc đang đánh đồng việc Hàn Quốc triển khai hệ thống THAAD với chương trình vũ khí của Bắc Triều Tiên. Một bài báo gần đây trên tờ Hoàn Cầu thời báo – một tờ báo theo chủ nghĩa dân tốc thuộc nhà nước Trung Quốc – khẳng định, nếu Hàn Quốc triển khai hệ thống THAAD, nước này sẽ đối mặt những biện pháp trừng phạt tương đương với những biện pháp đã được sử dụng chống Bắc Triều Tiên.


Quan điểm này không lý giải thỏa đáng những khác biệt về ý định giữa hai chương trình. Chế độ Bắc Triều Tiên do Kim Jong-un lãnh đạo đang theo đuổi điên cuồng việc phát triển vũ khí hạt nhân và các loại tên lửa xuyên lục địa có khả năng mang những vũ khí hạt nhân đó. Về phần mình, các nhà lãnh đạo Hàn Quốc đã đồng ý triển khai hệ thống THAAD như một động thái phòng vệ.


Thay vì áp đặt các biện pháp trừng phạt lên Hàn Quốc, Trung Quốc nên gia tăng áp lực kinh tế lên Bắc Triều Tiên, ví dụ như bằng cách giảm bớt lượng dầu cung dầu cho nước này. Tuy nhiên, chỉ riêng các biện pháp trừng phạt kinh tế là chưa đủ: chế độ Kim cho đến nay đã chứng tỏ họ gần như miễn nhiễm trước kiểu trừng phạt này. Ví thế, Trung Quốc cũng sẽ cần phối hợp với Mỹ trong các nỗ lực ngoại giao kiên trì nhằm đạt được sự đồng thuận về cách thức ổn định hóa bán đảo Triều Tiên và loại trừ rủi ro về một cuộc xung đột quân sự.


Nằm kẹt giữa Trung Quốc và Nhật Bản, bán đảo Triều Tiên – nói như cổ ngữ Triều Tiên - như thể “thân tôm giữa bầy cá voi” và vì thế đã trải qua biết bao cơn kinh hoảng. Chiến tranh Triều Tiên đã biến bán đảo này thành chiến trường ủy nhiệm cho các đại cường khiến họ mất đi 2 triệu mạng người chỉ trong 3 năm. Từ đó đến nay đã 70 năm, bán đảo Triều Tiên vẫn bị chia cắt và có thể nói nó là một trong những điểm nóng nguy hiểm nhất trên thế giới. Bất cứ một cuộc xung đột quân sự lớn nào mà hậu quả sẽ là thêm nhiều triệu mạng người và làn sóng người tị nạn cũng phải được ngăn chặn.


Warren Buffet đã nói một câu nổi tiếng “Chỉ khi thủy triều rút đi người ta mới biết ai đang khỏa thân bơi lội”. Nếu các cường quốc tiếp tục trì hoãn không giải trừ mối đe dọa Bắc Triều Tiên, họ rồi sẽ sớm bị phơi bày. Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ gặp nhau tháng sau và họ cần làm việc với nhau để giảm căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên trước khi họ bị bắt gặp trong tình trạng không quần!

 

Lee Jong-Wha là Giáo sư Kinh tế học đồng thời là Giám đốc Viện Nghiên cứu Châu Á tại Hàn Quốc.