Kinh tế Đông Á

Bị cô lập về kinh tế, Bắc Triều Tiên “làm tiền” từ những nguồn nào?

Thứ ba, 18-04-2017 23:44 2374

Bị cô lập khỏi hệ thống tài chính toàn cầu, chế độ Bắc Triều Tiên vẫn sống tốt nhờ nguồn tiền có được từ nhiều hoạt động, cả thương mại và phi thương mại, trong đó nổi bật là các nguồn: Xuất khẩu than, Tấn công mạng và Bán lao động cưỡng bức.

 

Nguồn: "How North Korea makes its money: Coal, forced labor and hacking", CNN, 05/04/2017

 

Biên dịch: Dương Huy Quang


Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố ông chuẩn bị giải quyết mối đe dọa hạt nhân từTriều Tiên cho dù có hay không có sự hợp tác của Trung Quốc. Tuy nhiên, ông sẽ phải cần sự hỗ trợ của Bắc Kinh nếu muốn cắt đứt các nguồn thu nhập của chính quyền lãnh đạo Kim Jong-un.

 

Trung Quốc là trụ đỡ của nền kinh tế Triều Tiên, chiếm tới trên 80% kim ngạch ngoại thương của nước láng giềng nhỏ bé. Trong nhiều năm qua, Mỹ và các đồng minh đã nỗ lực tìm cách bóp nghẹt các nguồn thu nhập của chính quyền Bắc Triều Tiên cũng như cách ly nước này khỏi hệ thống ngân hàng toàn cầu. Song dường như tất cả những nỗ lực này chỉ giúp Bắc Triều Tiên hoàn thiện hơn khả năng luồn lách các lệnh trừng phạt quốc tế.


"Chúng ta kê toa thuốc quá liều cho chế độ Bắc Triều Tiên để giờ đây nước này đã trở thành siêu vi khuẩn kháng mọi loại thuốc", John Park, Giám đốc Nhóm công tác Triều Tiên ở Trường Quản lý Nhà nước John F. Kennedy thuộc trường Đại học Harvard, Mỹ, nhận định.


Park cho rằng Mỹ cần phải thuyết phục Trung Quốc làm trong sạch các hoạt động giao thương với Bắc Triều Tiên. Các chuyên gia khác cho rằng Washington phải mạnh tay xử lý các công ty Trung Quốc được cho là đang giúp Bình Nhưỡng làm ăn.

 

Dưới đây là những nguồn mang lại thu nhập để Bắc Triều Tiên dành cho quân sự.

 

Bắc Triều Tiên có nhiều "cửa" để kiếm tiền trang trải cho quân sự. Ảnh: CNNBắc Triều Tiên có nhiều "cửa" để kiếm tiền trang trải cho quân sự. Ảnh: CNN

 

Than


Nguồn thu ngoại tệ lớn nhất của Bắc Triều Tiên được cho là đến từ hàng triệu tấn than mà nước này bán cho Trung Quốc mỗi năm. Than chiếm khoảng 1/3 kim ngạch xuất khẩu chính thức của Bắc Triều Tiên trong năm 2015.


Nguồn thu nhập này bị đe dọa vào tháng 2 vừa rồi với việc Trung Quốc tuyên bố dừng mọi hoạt động nhập khẩu than từ Bắc Triều Tiên cho đến hết năm nay.


Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng các tuyên bố của Bắc Kinh về việc hạn chế giao thương với Bình Nhưỡng thường chỉ là “giơ cao đánh khẽ”. Trung Quốc không muốn bóp nghẹt nền kinh tế của quốc gia láng giềng vốn được Trung Quốc xem như vùng đệm quan trọng giữa nước này và Hàn Quốc - một đồng minh chủ chốt của Mỹ.


"Mục tiêu của lệnh cấm nhập khẩu than rõ ràng không phải để lật đổ chế độ Bắc Triều Tiên", Stephan Haggard, nghiên cứu viên trao đổi tại Viện Kinh tế quốc tế Peterson tại Washington, nhận định sau khi lệnh cấm được thông báo.


Các nhà phân tích cho biết thương nhân ở cả hai bên biên giới có nhiều cách để lách lệnh cấm mua bán than thông qua các giao dịch ngoài sổ sách cũng như nhờ tình trạng thực thi lỏng lẻo lệnh cấm này.

 

Bên cạnh than, Triều Tiên cũng xuất khẩu sang Trung Quốc nhiều hàng hóa và nhu yếu phẩm khác bao gồm quặng sắt, hải sản và quần áo.

 

Tiền giắt lưng gửi ở Trung Quốc


Giả dụ Trung Quốc có thắt chặt giao thương, Bắc Triều Tiên được cho là đã giắt lưng được những nguồn dự trữ dồi dào cho những ngày cơ hàn nhờ lượng than xuất khẩu ồ ạt sang Trung Quốc, đặc biệt là vào thời kỳ giá cả hàng hóa toàn cầu tăng vọt ở thập niên trước.


Park tin rằng Bắc Triều Tiên đã giữ “những khoản tiền rất lớn" tại Trung Quốc nhờ đó chế độ này có thể sử dụng để mua những gì họ cần cho các chương trình vũ khí.

 

Bằng cách giữ tiền ở Trung Quốc, Bắc Triều Tiên có thể dễ dàng tránh được các biện pháp trừng phạt được đưa ra nhằm loại bỏ nước này khổi hệ thống tài chính toàn cầu.

 

Việc hạn chế khả tiếp cận của Bình Nhưỡng đối với nguồn tiền này "đồng nghĩa với việc yêu cầu giới chức Trung Quốc phải vận dụng ý chí chính trị để sử dụng luật trong nước nhằm truy ra những khoản tiền này", Park nói.

 

Các cuộc điều tra của Liên Hợp Quốc và Mỹ cũng phát hiện bằng chứng mà họ nói là cho thấy Bắc Triều Tiên sử dụng các mạng lưới công ty bình phong để tiếp cận các ngân hàng toàn cầu.

 

Anthony Ruggiero, nghiên cứu viên cao cấp tại Quỹ Bảo vệ các nền dân chủ (FDD) tại Washington, gợi ý rằng chính phủ Mỹ có thể chấn chỉnh vấn đề này bằng cách phạt một ngân hàng Trung Quốc vì hỗ trợ Bắc Triều Tiên né các lệnh trừng phạt.

 

"Một khoản phạt lớn sẽ tạo ra một làn sóng lo ngại trong hệ thống tài chính Trung Quốc, khiến các ngân hàng Trung Quốc phải đánh giá lại các quy trình tuân thủ của mình", Ruggiero viết trong một bài báo vừa xuất bản tuần này.

 

Tấn công mạng


Kể từ đầu năm ngoái, một nguồn thu nhập tiềm tàng khác của Bắc Triều Tiên đã lộ diện: tấn công mạng.


Bắc Triều Tiên được cho là có dính líu đến các vụ tấn công mạng nhằm vào các định chế chức tài chính tại 18 nước, theo một báo cáo mới từ công ty an ninh mạng Kaspersky của Nga.

 

"Đây là lĩnh vực mà người Triều Tiên đặc biệt tinh vi. Đó là một nguồn thu lớn trong tương lai", Park đánh giá.

 

Tấn công mạng - nguồn thu nhập mới của chế độ Bình Nhưỡng. Ảnh: CNNTấn công mạng - nguồn thu nhập mới của chế độ Bình Nhưỡng. Ảnh: CNN

 

Một vụ cướp ngân hàng qua mạng nhằm vào ngân hàng trung ương Bangladesh vào tháng 3/2016 đã trở thành đề tài được báo chí đưa tin sôi nổi. Các nhà nghiên cứu của Kaspersky cho biết cũng chiknhs phương thức tấn công ngân hàng như thế này mà họ truy ra nguồn gốc là từ Triều Tiên cũng đã xảy ra ở các nước ở rất xa như Costa Rica, Ba Lan và Nigeria.

 

Đây chỉ là phương thức mới nhất trong một danh sách dài các cách thức phi pháp mà Bắc Triều Tiên bị cáo buộc sử dụng để kiếm tiền, bao gồm buôn bán các loại vũ khí cấm và ma túy.

 

Bán lao động cưỡng bức

 

Bắc Triều Tiên có một tầng lớp giới tinh hoa lắm tiền nhiều của ở thủ đô, nhưng hầu hết người dân nước này đều nghèo khó và từng trải qua nạn đói trước đây. Bắc Triều Tiên cũng là một trong những nền kinh tế khép kín nhất trên thế giới, thế nhưng chính quyền nước này vẫn tìm cách moi tiền từ chính những người dân khốn khổ mà nó cai trị.

 

Theo một báo cáo của Liên Hợp Quốc năm 2015, một trong những cách để Bắc Triều Tiên làm điều này là gửi hàng nghìn công nhân Triều Tiên ra nước ngoài làm việc cưỡng bức tại những nơi như Trung Quốc, Nga và Trung Đông. Công nhân Triều Tiên được cho là làm việc trong các ngành công nghiệp như khai mỏ, khai thác gỗ, dệt và xây dựng.

 

Bắc Triều Tiên còn kiếm tiền từ người dân của mình thông qua việc mở các cửa hàng bách hóa và bán điện thoại di động, theo Curtis Melvin - nghiên cứu viên tại Viện Hoa Kỳ - Triều Tiên thuộc Đại học Johns Hopkins.

 

Một số người Bắc Triều Tiên tích lũy được ngoại tệ mạnh thông qua mua bán tại chợ đen trong nước và cả ngang qua biên giới với Trung Quốc, các chuyên gia cho biết.