Kinh tế Đông Á

Đài Loan và Hàn Quốc: Vì sao nên nỗi "Con gà tức nhau tiếng gáy"?

Thứ sáu, 21-04-2017 19:52 1228

Hàn Quốc và Đài Loan đều từng là những con hổ Châu Á và giờ đây họ đều là những nền kinh tế có thu nhập cao. Xung quanh quan hệ kinh tế nói riêng và quan hệ nói chung giữa hai nước có nhiều chuyện thú vị, nhất là sự tâm lý cạnh tranh, ganh đua giữa hai bên, mà chủ yếu là từ phía Đài Loan. Nguyên nhân của việc này là gì? Vì cơ cấu hai nền kinh tế giống hệt nhau và thị trường như nhau dẫn đến cạnh tranh hay còn nguyên nhân gì khác?

 

Nguồn: "Taiwan's rivalry with South Korea reveals anxiety", South China Morning Post, 03/12/2013

 

Biên dịch: Dương Huy Quang


Khi một đài truyền hình Hàn Quốc đưa tin nhầm vào tháng 10 (năm 2013) rằng một số trang trại cá Đài Loan bị ô nhiễm, quan chức từ hòn đảo này nhanh chóng phản ứng trước các cáo buộc.


Trước sự thúc ép chung của cả ngành nuôi trồng thủy sản Đài Loan, các viên chức ngoại giao của hòn đảo này đã khiếu nại chính thức với đài truyền hình Channel A – đơn vị đã đưa tin sai. Đài truyền hình này sau đó đã đưa ra lời xin lỗi.


Sự cố nói trên là sự cố gần nhất trong chuỗi các vụ cãi vã đã khiến quan hệ giữa hai bên không thể phát triển. “Bất kể là vấn đề gì, từ học thuật, kinh doanh, chính trị đến thể thao, cứ khi người Đài Loan tiếp xúc với người Hàn Quốc đều sẽ lại có chuyện xung đột”, Giáo sư chuyên ngành Hàn Quốc học Virginia Kuo đến từ Đại học Chengchi Quốc gia (NCCU) của Đài Loan, nói.


“Người Hàn Quốc bao giờ cũng cố gắng để trở thành giỏi nhất, nhưng thường thiếu lương thiện (unscrupulous) trong quan hệ quốc tế. Vì thế, người Đài Loan nhìn người Hàn Quốc với thái độ tiêu cực”, Giáo sư Kuo nói.


Suy nghĩ tiêu cực này càng được củng cố sau nhiều sự cố rùm beng.


Tháng trước, Ủy ban Thương mại công bằng của Đài Loan quyết định phạt hãng Samsung của Hàn Quốc 350.000 USD sau khi công ty này bị phát hiện đã thuê sinh viên viết các bình luận trên mạng chê bai nhà sản xuất điện thoại HTC của Đài Loan.

 

Vận động viên Yang Shu-chun của Đài Loan khóc sau khi bị loại khỏi trận bán kết môn taekwondo tại Asian Games 2010. Ảnh: ReutersVận động viên Yang Shu-chun của Đài Loan khóc sau khi bị loại khỏi trận bán kết môn taekwondo tại Asian Games 2010. Ảnh: Reuters


Tương tự, khi một vận động viên Đài Loan bị loại khỏi trận bán kết môn taekwondo tại Asian Games 2010 bởi một trọng tài người Hàn Quốc, sự việc đã leo thang thành một sự cố ngoại giao đến mức Tổng thống Đài Loan Mã Anh Cửu phải vào cuộc.


Theo Giáo sư, sự hục hặc giữa hai bên hầu hết xuất phát từ sự cạnh tranh quyết liệt về kinh tế giữa họ.


Là hai nước có tới 70% nền kinh tế được cấu thành từ những ngành công nghiệp giống nhau, Hàn Quốc và Đài Loan thường xuất khẩu hàng hóa sang những thị trường giống nhau. Điều này đã dẫn tới sự cạnh tranh “không đội trời chung” và hằng hà sa số những vụ kiện tụng về bằng sáng chế đã làm tổn hại đến tâm lý kinh doanh của các bên cho đến tận ngày nay.


Đài Loan cũng đang đau đầu với những tác động của các hiệp định thương mại tự do mà Seoul ký kết với EU và Hoa Kỳ vào năm 2011 và năm ngoái (2012). Trong năm tiếp sau năm ký hiệp định thương mại tự do với Hoa Kỳ, xuất khẩu của Hàn Quốc đã tăng 3,89%, trong khi xuất khẩu của Đài Loan giảm 4,65%. Các quan chức Đài Loan cũng đã liên tiếng bày tỏ quan ngại về việc Seoul đang tiến hành các cuộc đàm phán về thương mại tự do với Bắc Kinh.


“Đài Loan muốn ganh đua bằng được với Hàn Quốc, do đó họ cẩn trọng theo dõi từng bước đi của nước này”, Giáo sư Kuo nói.

 

Tuy nhiên, bất chấp sự ganh đua quyết lieetjj thương mại giữa hai nước vẫn diễn ra sôi động. Đài Loan là đối tác thương mại lớn thứ 10 của Hàn Quốc trong khi là đối tác lớn thứ 6 của Đài Loan.


“Cả hai nước đều hợp tác tích cực trong các lĩnh vực thương mại nội ngành, ví dụ như linh kiện, vật liệu và thiết bị điện tử phục vụ xuất khẩu”, ông Kim Youngshil, Trưởng bộ phận kinh tế và chính trị thuộc Văn phòng đại diện của Hàn Quốc tại Đài Bắc, nói.


“Điện thoại di động của Đài Loan sử dụng linh kiện sản xuất tại Hàn Quốc còn linh kiện của Đài Loan được gắn bên trong các sản phẩm điện tử của Hàn Quốc”.


Xuất khẩu văn hóa của Hàn Quốc cũng đóng cực kỳ phổ biến tại Đài Loan. Phim truyền hình Hàn Quốc thống trị các khung giờ vàng trong khi nhạc pop Hàn Quốc – thường gọi là K-pop – cũng đã gặt hái được thành công đáng kể, nhất là trong giới trẻ Đài Loan.

 

Năm 2013, Ủy ban Thương mại công bằng của Đài Loan quyết định phát hãng Samsung của Hàn Quốc 350.000 USD sau khi công ty này bị phát hiện đã trả tiền cho sinh viên để viết các bình luận trên mạng chê bai nhà sản xuất điện thoại HTC của Đài Loan. Ảnh: EPANăm 2013, Ủy ban Thương mại công bằng của Đài Loan quyết định phát hãng Samsung của Hàn Quốc 350.000 USD sau khi công ty này bị phát hiện đã trả tiền cho sinh viên để viết các bình luận trên mạng chê bai nhà sản xuất điện thoại HTC của Đài Loan. Ảnh: EPA

 

Du lịch là một lĩnh vực khác mà hai bên mong muốn tăng cường quan hệ. Đài Loan là điểm đến du lịch lớn thứ 4 của Hàn Quốc và các con số đang cho thấy xu hướng tăng lên.

 

Tiếp sau chiến dịch quảng bá du lịch bằng hình ảnh người nổi tiếng, số lượng du khách Hàn Quốc tới Đài Loan trong nửa đầu năm nay (2013) đã tăng 13% lên 169.000.

 

Mức tăng này cao hơn nhiều so với tỷ lệ tăng số lượng người đi du lịch nói chung của Hàn Quốc (khoảng 9%).


Xét về khía cạnh ganh đua, người Hàn Quốc dường nhìn nhận Đài Loan với sự dửng dưng và coi hòn đảo này như là một khúc ruột thừa của Trung Quốc hơn là một đối thủ cạnh tranh.

 

“Mặc dù người Đài Loan xem Hàn Quốc là đối thủ trong nhiều vấn đề, tôi cho rằng người Hàn Quốc nói chung không ý thức rõ lắm về sự hiện diện của Đài Loan”, Giáo sư Kwon Hyuk-chan đến từ Đại học City tại Hong Kong nói.

 

“Tôi nghĩ rằng điều này một phần là do tinh thần ganh đua mạnh mẽ mà người Hàn Quốc cảm nhận trước người Nhật. Người Hàn Quốc luôn coi Nhật Bản là đối thủ chính do những nguyên do phức tạp về lịch sử”.

 

Giáo sư Kwon nói thái độ của Đài Loan với Hàn Quốc có lẽ bắt nguồn ở sự so sánh giữa hai nước như là những “con hổ Châu Á” trong thời kỳ phát triển kinh tế ban đầu.
Cụm từ này – vốn được nghĩ ra để mô tả các nền kinh tế Hong Kong, Singapore, Hàn Quốc và Đài Loan trong thời kỳ công nghiệp hóa nhanh chóng từ thập niên 1960 đến thập niên 1990 – khá lạ tai với đa số người Hàn Quốc, giáo sư Kwon cho biết.

 

“Người Hàn Quốc không hề ghét người Đài Loan. Thẳng thắn mà nói, thì họ chỉ nghĩ là Đài Loan là một địa điểm đẹp để ghé thăm”, Wade Lin, một sinh viên trao đổi Đài Loan tại Trường Nữ sinh Sookmyung (Seoul) nói. Lin cho rằng truyền thông Đài Loan đã thổi phồng các căng thẳng giữa hai bên bằng cách “dắt mũi” công chúng và tạo các sự việc giật gân trong quan hệ giữa Hàn Quốc và Đài Loan.

 

“Khi ở Đài Loan, tôi không thích Hàn Quốc bởi sự cạnh tranh giữa hai nước trong các lĩnh vực thể thao và công nghệ, v.v… Tuy nhiên, sau khi sang đây, tôi nhận ra là lý do duy nhất của việc tôi không thích Hàn Quốc là tôi không hiểu đất nước này”, Lin bộc bạch.


Tuy nhiên, trên tất cả, có một sự kiện mà cho đến nay đã để lại tì vết lâu dài trong quan hệ giữa hai nước.


Trước sự ngạc nhiên của nhiều người Đài Loan, Seoul đã dịch chuyển sự công nhận về ngoại giao từ Đài Bắc sang Bắc Kinh vào năm 1992.

 

Động thái này nhằm mục đích giảm căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên, nhưng với Đài Loan – nước vốn là đồng minh chủ chốt của Hàn Quốc trong thời kỳ chiến tranh lạnh chống chủ nghĩa cộng sản – thì đây lại là một hành động phản bội.

 

“Đó là một đòn mạnh đánh vào chúng tôi. Kể từ đó đến nay, Đài Loan không thể phát triển quan hệ tốt đẹp với Hàn Quốc”, Arthur Ding – nghiên cứu viên về quan hệ quốc tế tại NCCU – nói.


Giáo sư Ding không lạc quan lắm về tương lai quan hệ giữa hai bên. “Tiến độ (cải thiện quan hệ) rất chậm chạp”, ông nói.