Kinh tế Đông Á

Liệu Nhật Bản có tham gia sáng kiến "Một vành đai, Một con đường" của Trung Quốc?

Thứ tư, 12-07-2017 20:03 520

Hơn nữa, còn một câu hỏi còn chưa có lời đáp là cộng đồng doanh nghiệp Nhật Bản đồng quan điểm ở mức độ nào với chương trình nghị sự của chính phủ. Chỉ có 5% trong số 220 doanh nghiệp tham gia cuộc khảo sát Reuters Corporate Survey cho biết họ sẽ tham gia vào dự án của Trung Quốc. Các công ty Nhật Bản nhìn thấy những cơ hội lớn hơn ở nơi khác. Với họ, một hiệp định thương mại tự do giữa Nhật Bản và Hoa Kỳ, một hiệp định TPP gồm 11 nước (không bao gồm Hoa Kỳ) hay hợp tác kinh tế với Nga là những cơ hội kinh doanh tốt hơn. Do những lo ngại chưa được giải quyết về tính minh bạch và quyền tiếp cận dành cho các công ty nước ngoài, các doanh nghiệp Nhật Bản đang chọn cách tiếp cận là chờ án binh chờ đợi.

 


Nguồn: Mina Pollmann - "Will Japan join China's belt-and-road initiative?", The Diplomat, 14/06/2017

 

Biên dịch: Dương Huy Quang


Cành ô liu của Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe cho Sáng kiến "Một vành đai, Một con đường" (OBOR) tuần trước đã báo hiệu tiềm năng về một sự mềm hóa trong lập trường của Nhật Bản đối với Trung Quốc. Phát biểu tại một diễn đàn về tương lai của châu Á tại Tokyo vào ngày 5/6, ông Abe nói rằng Nhật Bản đã sẵn sàng hợp tác với OBOR với những điều kiện nhất định.


OBOR là sáng kiến năm ra đời năm 2013 của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, nó bao gồm một Con đường tơ lụa kinh tế trên đất liền và một hành lang thương mại trên biển liên kết Trung Quốc, Đông Nam Á, Ấn Độ, Châu Phi và Châu Âu. Trong khi Tập Cận Bình tuyên bố ông ta muốn tạo nên một "đại gia đình chung sống hòa hợp", những người hoài nghi nhìn thấy một nỗ lực được che giấu sơ sài để Trung Quốc tự định vị mình như một nhà lãnh đạo khu vực, thay thế vai trò truyền thống của Hoa Kỳ.


Nhật Bản, tất nhiên, sẽ thích một trật tự khu vực với Hoa Kỳ là lãnh đạo và do đó đã tỏ ra thận trọng với OBOR. Nhưng sau khi chứng kiến việc Hoa Kỳ có những động thái rút lui dưới thời Tổng thống Donald Trump – rõ ràng nhất là việc Mỹ rút khỏi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) - có thể hiểu rằng Nhật đang cân nhắc các lựa chọn thay thế, ví dụ như việc hợp tác hạn chế với Trung Quốc. Ông Abe tuyên bố cụ thể rằng một trong những điều kiện cần phải thỏa mãn để Nhật Bản có thể tham gia OBOR là "sự hòa hợp với một khu kinh tế xuyên Thái Bình Dương tự do và công bằng" trong các yêu cầu, hàm ý nhắc tới các quy định về lao động và môi trường đã được thương thảo một cách thận trọng hiệp định TPP 12 nước.


Ông Abe cũng lưu ý rằng "điều quan trọng là cơ sở hạ tầng phải được rộng mở để tất cả (các nước) có thể sử dụng, và phải được phát triển thông qua mua sắm minh bạch và công bằng. Tôi cũng cho rằng một điều thiết yếu là các dự án phải khả thi về mặt kinh tế là cần thiết và được tài trợ với mực vay nợ có thể trả được, đồng thời không làm tổn hại đến sự lành mạnh về tài chính của các quốc gia vay nợ".


Những mối quan ngại của Nhật Bản về sự thiếu minh bạch của OBOR phản ánh những lời chỉ trích của nước này đối với Ngân hàng Đầu tư Hạ tầng Châu Á (AIIB) – đây cũng là tổ chức mà Nhật Bản đang cân nhắc tham gia, sau một thời gian cự tuyệt. Trước tin đồn cho rằng Hoa Kỳ có thể tham gia (AIIB), Nhật Bản có thể thấy ý tưởng hấp dẫn hơn.


Tokyo đang ở một vị thế tế nhị, trong khi nước này quan ngại về sự bá quyền kinh tế của Trung Quốc, họ cung cần phải cải thiện mối quan hệ với Trung Quốc trong bối cảnh cam kết của Hoa Kỳ ngày càng thoái trào. Sự thay đổi đáng kể về chính sách này của Nhật Bản đã được Trung Quốc hoan nghênh và sẽ giúp thúc đẩy một bầu không khí tích cực trong thời gian trước khi diễn ra hội nghị thượng đỉnh có thể được tổ chức giữa các nhà lãnh đạo hai nước vào mùa hè này.


Đáp lại lời phát biểu của ông Abe, người phát ngôn bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh nói: "Chúng tôi tin tưởng sáng kiến Một vành đai, Một con đường có thể là một nền móng mới và là một cữ dượt để Trung Quốc và Nhật Bản để đạt được sự hợp tác cùng có lợi và sự phát triển chung". Bà Hoa cũng nhắc lại quan điểm của Trung Quốc rằng OBOR chắc chắn là một loạt các dự án đảm bảo về các quy tắc "công bằng" và "minh bạch" trong thương mại và đầu tư quốc tế.


Tuy nhiên, sự hợp tác vẫn còn để ngỏ và chưa có gì được chính thức hóa. Thay vào đó, Trung Quốc và Nhật Bản đang trực tiếp cạnh tranh về quyền sử dụng các cảng dọc theo OBOR - bao gồm Cảng Tự trị Sihanoukville tại Campuchia, Cảng Colombo tại Sri Lanka và Cảng Thilawa tại Myanmar.


Hơn nữa, còn một câu hỏi còn chưa có lời đáp là cộng đồng doanh nghiệp Nhật Bản đồng quan điểm ở mức độ nào với chương trình nghị sự của chính phủ. Chỉ có 5% trong số 220 doanh nghiệp tham gia cuộc khảo sát Reuters Corporate Survey cho biết họ sẽ tham gia vào dự án của Trung Quốc. Các công ty Nhật Bản nhìn thấy những cơ hội lớn hơn ở nơi khác. Với họ, một hiệp định thương mại tự do giữa Nhật Bản và Hoa Kỳ, một hiệp định TPP gồm 11 nước (không bao gồm Hoa Kỳ) hay hợp tác kinh tế với Nga là những cơ hội kinh doanh tốt hơn. Do những lo ngại chưa được giải quyết về tính minh bạch và quyền tiếp cận dành cho các công ty nước ngoài, các doanh nghiệp Nhật Bản đang chọn cách tiếp cận là chờ án binh chờ đợi.