Kinh tế Đông Á

Trung Quốc rắp tâm "bóp chết" kinh tế Đài Loan bằng vũ khí du lịch?

Thứ ba, 10-01-2017 12:53 2153

Lượng khách du lịch Trung Quốc đến Đài Loan năm 2016 giảm mạnh. Đây là xu thế bình thường mang tính thương mại, hay bước đi có chủ ý của Trung Quốc? Và Trung Quốc đang sử dụng "vũ khí du lịch" để cố gắng bóp chết nền kinh tế, từ đó gây rối chính trường Đài Loan như thế nào?

 

Nguồn: Michael A. Turton - Taiwan’s Anno Horribilis for Tourism: Political Theater vs. Economic Reality - The Diplomat, 05/01/2017

 

Biên dịch: Nguyễn Quốc Duy


Liên quan đến ngành du lịch của Đài Loan, gần đây báo chí thế giới liên tục có những điệp khúc như thế này: “Từ khi tân tổng thống Đài Loan Thái Anh Văn lên nhậm chức với lập trường chính trị chống đại lục, Trung Quốc đã tắt nguồn nước nuôi sống ngành du lịch Đài Loan. Số lượng tour du lịch theo đoàn từ Trung Quốc đã giảm 40%, điều này giáng cho các khu vực miền trung và miền nam của hòn đảo này những đòn mạnh mẽ”. Tác giả bài viết có trích đoạn nói trên, Simon Tisdall, càu nhàu rằng Trung Quốc đã bóp chặt ngành du lịch “béo bở” của Đài Loan, trong khi tờ TIME nói như đinh đóng cột rằng khách du lịch đối với hòn đảo có tầm quan trọng “sống còn về mặt kinh tế” và rằng “các khách sạn, công ty xe buýt, nhà hàng và hướng dẫn viên du lịch đều đang hứng đòn”.“Hứng đòn” cũng là cụm từ được sử dụng trong bản tin của CNBC về việc Trung Quốc cắt giảm lượng khách du lịch đến Đài Loan. Tháng 7/2016, tác giả Ralph Jennings thậm chí còn viết trên tờ Forbes: “Khách du lịch từ Trung Quốc tới Đài Loan nhìn tổng thể đã suy giảm kể từ tháng 4 …”.

 

Bảo tàng Cung điện quốc gia Đài Loan, một trong những điểm đến du lịch được ưa thích nhất ở hòn đảo nàyBảo tàng Cung điện quốc gia Đài Loan, một trong những điểm đến du lịch được ưa thích nhất ở hòn đảo này 

Tuy nhiên, sự thật là chẳng có sự suy giảm nào cả. Đến tháng 7/2016, lượng khách du lịch đến từ Trung Quốc đã tăng nhẹ so với cùng kỳ năm 2015 (thậm chí lượng khách Trung Quốc trong tháng 7 còn tăng so với tháng 6). Phải đến tháng 8 thì lượng khách Trung Quốc mới bắt đầu chịu giảm so với cùng kỳ năm 2015 do việc cắt giảm các tour du lịch theo đoàn. Các công ty lữ hành phục vụ các đối tượng khách này bị ảnh hưởng mạnh. Nhưng những người khác thì hớn hở ra mặt: lý do đơn giản là khách du lịch Trung Quốc là những đối tượng khách bị ghét nhất tại Đài Loan; người dân ở đây coi khách Trung Quốc là những kẻ keo kiệt nhất nhưng lại khó chịu nhất. Nhóm tư vấn Đài Loan, một tổ chức ủng hộ Đài Loan độc lập, đã tiến hành thăm dò công chúng về khách du lịch Trung Quốc vào tháng 10 vừa rồi và nhận thấy rằng nếu được chọn, 85% số người được hỏi muốn tăng lượng khách du lịch đến từ các nước khác, trong khi chỉ 6% muốn tăng lượng khách đến từ Trung Quốc.

 

Hoàn toàn trái ngược với điều mà truyền thông quốc tế phán sống phán chết rằng ngành du lịch Đài Loan đang “hứng đòn”, sự thực là trong năm 2016 Đài Loan đã tăng số lượng khách sạn, phòng ở và nhân viên phục vụ cho ngành này. Theo Cục Du lịch Đài Loan, tháng 11/2015, Đài Loan có 2.993 khách sạn với 137.405 phòng và 51.261 nhân viên. Đến tháng 11/2016, các con số tương ứng là 3.134; 147.143 và 54.790. Tương tự, tháng 11/2015, Đài Loan có 5.999 cơ sở homestay với 24.230 phòng, trong khi 1 năm sau, tháng 11/2016, hòn đảo này có 6.986 cơ sở như vậy với 28.239 phòng. Quả thực, nỗi đau ngành du lịch Đài Loan hẳn là ghê gớm lắm!!!


Thực ra thì cũng có một mức độ “hứng đòn” nhất định, nhưng phạm vi ảnh hưởng của nó rất giới hạn. Khi Trung Quốc cắt giảm số lượng khách đi theo đoàn, một nhóm nhỏ các khách sạn, công ty xe buýt cùng các công ty khác trước đó đã đầu tư mạnh tay vào phân khúc khách này bắt đầu la lối om sòm. Việc nhiều doanh nghiệp tiếp tục hăng hái đầu tư vào những đối tượng khách vốn dĩ dễ bị Trung Quốc kiểm soát này là điều gì đó khá khó hiểu, bởi ngay từ cuộc bầu cử tháng 11/2014 bất cứ ai ở Đài Loan cũng biết rằng đảng Dân tiến (DPP) với lập trường ủng hộ Đài Loan độc lập sẽ thắng lợi trong cuộc bầu cử năm 2016. Trên thực tế, các quan chức của hiệp hội du lịch đã bắt đầu cảnh bảo rằng Đài Loan có thể mất lượng khách từ Trung Quốc trong suốt thời gian diễn ra chiến dịch tranh cử cuối năm 2015. Hóa ra, các công ty này đã chọn bài liều khi chơi đánh cược với toàn bộ thị trường dễ bị thao túng này bất chấp việc Trung Quốc – bất cứ khi nào họ thích - có thể ra tay rút củi đáy nồi. Theo tính toán của những công ty này, dù tình hình thế nào thì họ cũng thủ lợi: nếu dòng khách đến từ Trung Quốc tiếp tục ổn định thì quá tốt, còn nếu ngược lại họ sẽ nhận được trợ cấp từ chính phủ nếu họ kêu đủ to (thực tế thì họ đã kêu to thật).

 

Tại sao Đài Loan lại không quá phiền lòng khi mất đi thị trường “béo bở” là Trung Quốc? Lý do là lợi ích mà hòn đảo này có được từ nguồn khách từ đại lục từ lâu đã bị cả chính phủ lẫn truyền thông quốc tế thổi phồng quá mức. Trong một bài báo năm 2011, hãng AP cho biết số liệu của chính phủ về chi tiêu của khách du lịch Trung Quốc đã bị phóng đại: “…khảo sát về giá bán tour của chúng tôi cho thấy giá bán thực tế thấp hơn nhiều so với ước tính của chính phủ và các hãng điều hành tour cho biết giỏi lắm thì họ mới nhận được một nửa số tiền khách Trung Quốc trả cho các đại lý tour tại đại lục cho các tour du lịch kiểu này”. Một bài bình luận gần đây của tác giả Tsai Hung-jeng cho thấy xu hướng này đang có xu hướng tăng lên, và số tiền các công ty Đài Loan nhận được ngày càng ít do Trung Quốc thực hiện việc tập trung hóa các nguồn khách du lịch khiến tiền tập trung trong tay một số ít doanh nghiệp của nước này. Hệ quả là những tour du lịch “0 đồng” đã trở nên “nổi tiếng” khắp khu vực theo cách không ai mong muốn (cụ thể, khi đi du lịch, khách Trung Quốc tiêu rất ít tiền trong khi các nước chủ nhà phải chịu chi phí xây dựng hạ tầng và dọn dẹp). Hầu hết các doanh nghiệp trong nước của Đài Loan, ngay cả những doanh nghiệp ở các khu vực làm du lịch, đều không được lợi lộc gì. Tsai nhận xét: “Khi số lượng khách Trung Quốc tăng lên, sự hiện diện của họ dần dần làm thu hẹp những lợi ích kinh tế mà Đài Loan có được từ ngành du lịch của mình.”

 

Đài tưởng niệm Tưởng Giới Thạch tại Đài BắcĐài tưởng niệm Tưởng Giới Thạch tại Đài Bắc 

Hơn nữa, các công ty lữ hành Trung Quốc còn hay chậm thanh toán hoặc thậm chí quịt nợ. Do đó, việc cắt giảm các tour đi theo đoàn đã kích hoạt một làn sóng phá sản ở Đài Loan. Tuy thế, so với nền kinh tế trị giá 530 tỷ USD của Đài Loan, thì tổn thất thực tế từ việc mất các đoàn khách Trung Quốc chỉ rất nhỏ. Tổn thất này thậm chí còn có thể được bù đắp bằng những tác động mà dòng khách du lịch đại lục tạo ra đối với đồng Đài tệ: khi khách Trung Quốc đến Đài Loan, họ mua Đài tệ để chi tiêu, điều này khiến giá Đài tệ tăng lên, từ đó làm giảm khả năng xuất khẩu các mặt hàng điện tử chủ chốt của vùng lãnh thổ này. Điều này lái dòng vốn đầu tư quý giá vào một ngành công nghiệp mà Trung Quốc có thể gây hại bất cứ lúc nào.

 

Tác động tiêu cực của vấn đề khách du lịch Trung Quốc không chỉ giới hạn ở những lợi ích kinh tế phần nhiều mang tính “tưởng tượng” như đã phân tích ở trên. Học giả Ian Rowen đã nghiên cứu và ghi nhận cách thức Trung Quốc sử dụng du lịch theo đoàn làm chiến lược bành trướng lãnh thổ cũng như việc khách du lịch trong nước tại các nước khác thường tránh đến những nơi thường xuyên có khách Trung Quốc ghé thăm.

 

Việc liên tục sử dụng những cụm từ như “béo bở” hay “hứng đòn” để mô tả tác động của dòng khách du lịch Trung Quốc tới Đài Loan cho ta thấy càng rõ nét vai trò chính trị của những người này: khách du lịch Trung Quốc được sử dụng làm vũ khí nhắm trực tiếp đến chính trường Đài Loan cũng như truyền thông quốc tế. Bằng cách tuồn vào Đài Loan một dòng khách du lịch khổng lồ, Bắc Kinh rắp tâm xây dựng một mạng lưới ủng hộ viên (tức những người có lợi ích phụ thuộc vào dòng khách du lịch Trung Quốc như các khách sạn, công ty xe buýt, v.v...như đã đề cập phía trên - ND) tại lãnh thổ này. Dòng khách du lịch cũng cho Bắc Kinh cách thức để tạo ra sau đó lũng đoạn các báo cáo của truyền thônng nước ngoài theo kiểu “thiện chí” hay “căng thẳng” tùy tình hình. Điều này không làm Bắc Kinh mất mát gì (du lịch ra nước ngoài thực chất là một ngành nhập khẩu và việc cắt giảm nó sẽ giúp cán cân thương mại của Trung Quốc nhìn đẹp đẽ hơn) trong khi lại ít nhiều có tác động tới Đài Loan. Khi nguồn khách từ Trung Quốc bị cắt giảm, những ủng hộ viên của đại lục tại Đài Loan sẽ lên tiếng kêu gào và truyền thông quốc tế, vốn không hề hoài nghi những gì diễn ra trước mắt, sẽ không thể không nghe thấy họ.

 

Vũ khí du lịch của Bắc Kinh có thể chưa thành công về mặt kinh tế, nhưng nó đang tỏ ra là một công cụ chính trị hữu hiệu!

 

Một số thông tin về nền kinh tế nói chung và ngành du lịch Đài Loan nói riêng (Nguồn: Wikipedia):

 

- Diện tích: 36,193 km2

- Dân số (ước tính 2016): 23,5 triệu người

- GDP (ước tính 2016): 588 tỷ USD

- GDP bình quân đầu người (ước tính 2016): 25.000 USD

- Tổng lượt khách nước ngoài đến Đài Loan năm 2015 là 10,44 triệu. Đứng đầu là Trung Quốc (4,2 triệu lượt), tiếp đó là Nhật Bản (1,6 triệu lượt), Hong Kong (1,5 triệu lượt), Hàn Quốc (658 nghìn). Việt Nam đứng thứ 9 với 146 nghìn lượt khách.

- Năm 2015, tổng doanh thu từ du lịch của Đài Loan là 14,39 tỷ USD, chi tiêu trung bình/ngày/khách du lịch là 208 USD.