Kinh tế Đông Nam Á

Trung Quốc đang mở rộng ảnh hưởng tại Lào như thế nào?

Chủ nhật, 09-04-2017 16:20 924

Trong bối cảnh các công trình xây dựng gần đây của Trung Quốc tại miền Bắc Lào, dường như mục tiêu chính của Khu Hợp tác kinh tế Mohan-Boten không phải là “cùng nhau thúc đẩy đề xuất Một vành đai, Một con đường”, cũng không phải để ‘tăng cường mức độ hợp tác qua lại” như các quan chức Trung Quốc phát biểu, mà đúng hơn là để tạo điều kiện cho sự tiếp tục bành trướng của Trung Quốc tại Lào và các khu vực khác tại Đông Nam Á.

 

Nguồn: Samuel Ku - China's expanding influence in Laos - East Asia Forum, 26/02/2016

 

Biên dịch: Vũ Xuân Nước

 

Đề án tổng thể chung về Khu hợp tác kinh tế Mohan-Boten mới được ký kết gần đây là khu hợp tác kinh tế xuyên biên giới đầu tiên mà Trung Quốc thành lập tại Lào cũng như toàn bộ khu vực Đông Nam Á. Thỏa thuận này thể hiện mục tiêu của người khổng lồ Châu Á trong việc mở rộng quan hệ kinh tế với các nước láng giềng phía Nam.

 

Boten, một ngôi làng hẻo lánh trên biên giới Trung Quốc - Lào, nằm tại địa điểm có ý nghĩa chiến lược để Trung Quốc có thể mở rộng sự ảnh hưởng của mình trong khu vực Đông Nam Á nhờ khả năng kết nối hai tuyến vận tải quan trọng từ Trung Quốc đến Đông Nam Á lục địa. Tuyến thứ nhất là Cao tốc Côn Minh-Bangkok bắt đầu từ thành phố Côn Minh, thủ phủ tỉnh Vân Nam (Trung Quốc), đi qua Boten và cầu hữu nghị Thái-Lào, và kết thúc tại Bangkok.

 

Tuyến còn lại là tuyến đường sắt Trung Quốc - Lào chạy từ Côn Minh tới Viêng-chăn, một địa điểm chiến lược dọc hành lang Đông-Tây kết nối thành phố Đà Nẵng của Việt Nam với thành phố Phitsanulok tại miền Trung Thái Lan và thành phố Mawlamyine của Myanmar. Trong khi tuyến đường cao tốc Côn Minh-Bangkok đã hoàn thành tháng 12/2013, việc thi công dự án đường sắt Trung Quốc - Lào vốn gây nhiều tranh cchấp, và có lẽ đang gây ra những vấn đề môi trường nghiêm trong tại miền Bắc Lào, đến tận tháng 12/2015 mới được bắt đầu.

 

Trung Quốc đang ngày càng mở rộng ảnh hưởng tại Lào và Đông Nam Á. Ảnh: InternetTrung Quốc đang ngày càng mở rộng ảnh hưởng tại Lào và Đông Nam Á. Ảnh: Internet

 

Khu Hợp tác kinh tế Mohan-Boten không phải là một đề mới. Năm 2007, một dự án tương tự có tênKhu Kinh tế đặc biệt Boten (BSEZ), cũng đã làm thay đổi bộ mặt của Boten. Nguồn vốn để triển khai BSEZ chủ yếu đến từ các doanh nghiệp Trung Quốc. Kể từ khi BSEZ được lập ra, các khách sạn, sòng bạc, nhà hàng và trung tâm mua sắm rực rỡ đã đua nhau mọc lên ở vùng Boten hẻo lánh và kém phát triển.

 

Nhờ chính sách miễn thị thực nhập cảnh của Lào và việc hoàn thành Cao tốc Côn Minh – Mohan - một phần của Cao tốc Côn Minh-Bangkok - cuối năm 2006, khách du lịch và cả đầu gấu Trung Quốc đã và đang tràn ngập BSEZ. Công dân Trung Quốc là nhóm khách hàng chủ yếu của Boten và nhiều người dân địa phương đã được di dời sang một ngôi làng gần đó để tiếp tục lối sống canh nông truyền thống của mình.

 

Nhưng BSEZ đã bị đóng cửa vào năm 2009 do sự leo thang của các hoạt động tội phạm trong vùng. Một chủ cửa hàng nhỏ chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn với tác giả bài viết vào tháng 9/2014 rằng ‘Boten giống như một thành phố ma bởi các khách sạn, sòng bạc và nhà hàng đã hoàn toàn bị đóng cửa, chỉ còn lại thoi thóp vài cửa hiệu nhỏ’.

 

Đáng chú ý là các biển báo bằng ba thứ tiếng Trung, Anh và Lào vẫn còn nguyên ở đó. Và mặc dù tình hình làm ăn ở Boten hiện tại đang không mấy khả quan, ngôi làng hẻo lánh này vẫn có thể dễ dàng hồi sinh sau khi Khu hợp tác kinh tế Mohan-Boten khai trương.

 

Trên đoạn đường từ Boten đến Luang Prabang, ảnh hưởng của Trung Quốc cũng thể hiện rất rõ ràng tại thành phố Muang Xay, thủ phủ của tỉnh Oudomxay. Khách sạn Sheng Chang, được khai trương đầu năm 2014, là tổ hợp dịch vụ lớn nhất tại Muang Xay với một siêu thị lớn, một sòng bạc và một nhà hàng. Khi được hỏi về tại sao lại đầu tư lớn như vậy vào một thành phố miền núi với vỏn vẹn chưa đầy 150.000 dân, quản lý của khách sạn cho biết ông nhìn nhận đây là một thương vụ kinh doanh mạo hiểm đầy hứa hẹn. Sự hứa hẹn này không chỉ vì có Cao tốc Côn Minh - Mohan mà còn bởi hoạt động kinh tế đang gia tăng của Trung Quốc tại Lào.

 

Khu thương mại của thành phố Muang Xay chỉ dài khoảng 1 km và trải dọc theo tuyến đường chính nhưng các cửa hàng Trung Quốc và biển quảng cáo tiếng Trung nằm la liệt hai bên đường. Người ta có thể dễ dàng tìm thấy các cửa hàng sửa chữa ô tô, cửa hàng thực phẩm, cửa hàng vật tư, cửa hàng máy tính, nhà khách và, tất nhiên, cả các nhà hàng Trung Quốc, đủ loại từ nhỏ đến vừa. Người Khmu từng là nhóm sắc tộc đông nhất tại Muang Xay, nhưng giờ đây người Trung Quốc mới nhập cư mới là những người thống trị nền kinh tế địa phương và đẩy người sắc tộc Khmu ra bên lề.

 

Ngay cả ở bến xe buýt Muang Xay, ảnh hưởng của người Trung Quốc cũng rất rõ ràng với các biển chỉ dẫn lộ tuyến bằng các thứ tiếng Trung, Anh và Lào. Dù các biển báo bằng tiếng Trung Quốc là rất phổ biến ở các thành phố lớn như Luang Prabang, việc trông thấy chúng ở các thành phốnhỏ như Phongsaly, Muang La, Nong Khiaw và Luang Namtha là điều khiến người ta ngạc nhiên.

 

Trong bối cảnh các công trình xây dựng gần đây của Trung Quốc tại miền Bắc Lào, dường như mục tiêu chính của Khu Hợp tác kinh tế Mohan-Boten không phải là “cùng nhau thúc đẩy đề xuất Một vành đai, Một con đường”, cũng không phải để ‘tăng cường mức độ hợp tác qua lại” như các quan chức Trung Quốc phát biểu, mà đúng hơn là để tạo điều kiện cho sự tiếp tục bành trướng của Trung Quốc tại Lào và các khu vực khác tại Đông Nam Á.

 

Giáo sư Samuel Ku là Giám đốc Viện Nghiên cứu Trung Quốc và Châu Á-Thái Bình Dương học thuộc Đại học Sun Yat-sen.