Tin tức châu Âu

Ukraine bị Nga kiện đòi trả 3 tỷ USD: Đời trước ăn mặn, đời sau khát nước!

Thứ năm, 19-01-2017 12:29 1086

Khoản nợ trái phiếu trị giá tới 3 tỷ USD từ thời chế độ trước đồng nghĩa với việc Ukraine còn nhiều duyên nợ không mong muốn với Nga cho dù nền kinh tế nước này đang có những dấu hiệu tích cực nhất định.

 

Nguồn: Ukraine's conflict with Russia is also financial - The Economist, 18/01/2017

Biên dịch: Lê Minh Tân

 

Trong những ngày căng thẳng và đầy bất trắc của năm 2013, khi người Ukraine tập trung kín tại Quảng trường Độc lập để phản đối động thái ngả theo Nga của chính phủ nước này, Tổng thống Ukraine khi đó, ông Viktor Yanukovych, buộc phải bám lấy chiếc phao cứu sinh được Nga ném ra. Để hậu thuẫn cho ông này thêm quyết tâm chống lại các đòi hỏi của người biểu tình thân EU, Nga đã cho Ukraine vay số tiền 3 tỷ USD dưới hình thức trái phiếu. Rốt cuộc, ông Yanukovych bị phế truất, Nga và Ukraine trở mặt giao chiến, còn số tiền vay nợ nói trên thì chưa bao giờ được trả.


Không đòi được nợ, Nga đâm đơn kiện Ukraine. Do trái phiếu được phát hành theo luật Anh, một buổi điều trần đã diễn ra ở London trong tuần này. Phía Ukraine nói nước này không có nghĩa vụ trả lời một cáo buộc thiếu căn cứ pháp lý. Năm 2015, một nhóm các chủ nợ của Ukraine đã đồng ý tái cơ cấu nợ cho nước này theo những điều khoản có lợi; nhưng Nga từ chối tham gia. Không những vậy, Nga còn gây thêm nhiều khó khăn cho Ukraine trong việc trả nợ trái phiếu thông qua việc sáp nhập và kích động chiến tranh tại Donbass. Ngoài ra, Nga còn đe dọa cắt nguồn cung cấp khí đốt và áp đặt các biện pháp trừng phạt thương mại chống Ukraine. Trong giai đoạn 2013-2015, GDP của Ukraine đã sụt giảm 15%; sức mua của người dân thậm chí còn yếu đi một cách thảm hại hơn. Năm 2013, 8 hryvnia (đồng tiền của Ukraine) đổi được 1 USD; đến nay tỷ giá đã ở mức 1 USD ăn 25 hryvnia.


Tuy nhiên, người ta vẫn chưa rõ là tòa án Anh – vốn luôn tự hào vì được tiếng là không thiên kiến về chính trị - liệu có muốn phán quyết một cách rành mạch rằng Nga phải chịu trách nhiệm về tình trạng khốn quẫn của kinh tế Ukraine hay không. Điều khó xử là, Ukraine tiếp tục trả lãi trái phiếu trong một phần của năm 2015, khi nước này vẫn còn chìm sâu trong suy thoái, còn Crimea thì phụ thuộc vào trợ cấp từ chính phủ Ukraine. Do vậy, trớ trêu là, việc Nga sáp nhập Crimea ở một số khía cạnh có thể đã giúp Ukraine dễ trả nợ hơn.

Sống cạnh Nga chưa bao giờ là điều dễ dàng cho các nước Trung và Đông Âu như Ukraine. Ảnh: geopolintelligence.comSống cạnh Nga chưa bao giờ là điều dễ dàng cho các nước Trung và Đông Âu như Ukraine. Ảnh: geopolintelligence.com


Cuộc tranh chấp pháp lý nảy sinh khi kinh tế Ukraine đang ở giai đoạn tốt nhất trong nhiều năm trở lại đây. Đồng hryvnia yếu đang giúp thúc đẩy xuất khẩu; tháng 10/2016, Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) dự báo tăng trưởng GDP của Ukraine trong năm 2017 sẽ là 2,5%. Thủ đô Kiev đang bùng nổ các dự án xây dựng, còn Quảng trường Độc lập thì chật ních người ăn mỳ và hamburger. Vài tháng trước đây, hãng Uber đã khai trương hoạt động tại Kiev. Thị trường thì không có vẻ quá quan ngại với triển vọng về một Donald Trump thân Nga trở thành Tổng thống Hoa Kỳ; bằng chứng là đồng hryvnia mới chỉ mất giá nhẹ kể từ tháng 11/2016.


Tuy nhiên, nếu số tiền 3 tỷ USD bị tước khỏi tay Ukraine do hệ quả của vụ kiện đang diễn ra, đồng hryvnia sẽ phải chịu một sức ép mới. Việc trả nợ cho Nga cũng sẽ khiến người dân thường Ukraine phẫn nộ. Năm mới 2017 báo hiệu những khó khăn cho Ukraine. Để có khả năng trả các khoản nợ bằng USD khác, Ukraine sẽ phải có khoảng 15 tỷ US trong giai đoạn 2017-2020; số tiền này tương đương với dự trữ ngoại hối hiện hành của nước này. Nếu lượng dự trữ ngoại hối này rớt xuống dưới 10 tỷ USD, các nhà đầu tư sẽ bắt đầu lo lắng về khả năng trả nợ của Ukraine. Chương trình giải cứu kinh tế của Ukraine và IMF – được thỏa thuận năm 2015 – có thể sẽ giảm nhẹ cú sốc này, nhưng hiện chương trình đang bị chậm tiến độ. Năm ngoái, Ukraine chỉ nhận được 1 tỷ USD giải ngân từ định chế quốc tế này.


Dù trả nợ trái phiếu hay không trả nợ trái phiếu, danh sách các nhiệm vụ kinh tế của Ukraine đều đầy thử thách. Nước này cần những cải cách sâu rộng để bài trừ tham nhũng và tăng cường nền pháp trị. Đến nay đã có một số tiến bộ nhất định. Việc Ukraine gần đây quốc hữu hóa PrivatBank, ngân hàng lớn nhất của nước này, đã giúp duy trì ổn định tài chính, ông Tomas Fiala – làm việc tại ngân hàng đầu tư Dragon Capital có trụ sở tại Kiev – nhận định. Việc tăng giá xăng – mặt hàng được trợ cấp cực nhiều – cũng đã cải thiện tình trạng tài chính của doanh nghiệp độc quyền nhà nước Naftogaz.


Tuy nhiên, ngoài những diễn biến tích cực kể trên, xung lực cải cách tại Ukraine gần đây đã chậm lại. Hy vọng về việc thị trường đất nông nghiệp nước này được mở cửa cho nhà đầu tư nước ngoài đã bị giáng một đòn nặng. Hệ thống lương hưu cồng kềnh của Ukraine cũng cần phải thay đổi: chi tiêu cho lương hưu công cộng bằng tới 13% GDP, mức quá cao tính theo tiêu chuẩn quốc tế.


Người dân Ukraine cũng vỡ mộng về nhiệt thành cải tổ của chính phủ. Bà Elena Besedina, đến từ Trường Kinh tế học Kyiv, nhấn mạnh chưa có tên tuổi lớn nào trong chế độ cũ bị bỏ tù vì hành vi sai trái của họ. GDP bình quân đầu người của Ukraine chưa bằng 1/10 của Mỹ, thế nhưng các đại lý xe hơi hạng sang và các cửa hàng thời trang cao cấp vẫn làm ăn tốt đến mức ngạc nhiên. Với các cuộc bầu cử được lên kế hoạch diễn ra vào năm 2019, các chiêu trò giành phiếu có tính chất dân túy chắc chắn sẽ được các đảng phái tung ra. Cố nhiên, lần này sẽ không có đồng tiền tài trợ nào từ Nga!

 

Một số thông tin về kinh tế Ukraine:

- Thủ đô: Kiev

- Diện tích: 603.500 km2

- Dân số (ước tính 2016): 42.539.010 người

- GDP (ước tính 2016): 87 tỷ USD

- GDP bình quân đầu người (ước tính 2016): 2.052 USD