Kinh tế Mỹ

Bị Trump "khai", nhưng TPP sẽ không thể "tử"

Thứ bảy, 28-01-2017 17:11 8396

Sự hữu ích về chiến lược của TPP không phải yếu tố khiến nó trở nên khác biệt. Điều khiến nó trở thành đặc biệt là việc nó thực sự đưa các cuộc đàm phán thương mại bước sang thế kỷ 21. TPP tìm kiếm một sự cân bằng tinh tế giữa nhu cầu của những nhóm lợi ích khác nhau trong khi đảm bảo rằng các mô thức thương mại mới được trao cơ hội để xuất hiện.


Nguồn: Mihir Sharma - No, Trump can't kill the Trans-Pacific Partnership - The Straits Times, 27/01/2017

 

Biên dịch: Dương Huy Quang


Khi Tổng thống Mỹ Donald Trump rút lại sự ủng hộ của nước này đối với Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) hôm Thứ hai, ông ta đã làm cho các công ty Mỹ chật vật hơn trong việc cạnh tranh với các đối thủ đến từ các nước khác.


Lấy danh nghĩa bảo vệ người lao động Mỹ, nhưng Trump lại làm tổn thương lợi ích của họ, bởi TPP – nếu được hiện thực hóa – sẽ lần đầu tiên trong lịch sử ép buộc các tiêu chuẩn lao động phải tuân thủ chương trình nghị sự về thương mại. Trump quay lưng với các đồng minh của Mỹ và trao cho Trung Quốc chiến thắng chiến lược khổng lồ.


Tuy nhiên, có một điều mà Trump không làm được, đó là giết chết những mục đích cốt lõi của TPP.


TPP có hai mục đích. Thứ nhất, nó công nhận các rào cản thương mại giờ đây khác biệt đáng kể so với nhiều thập niên trước đây. Thủ tục giấy tờ - chứ không phải thuế quan – giờ đây mới là mối đe dọa lớn nhất cho sự phát triển của các mạng lưới thương mại. Các cơ chế quản lý nhà nước phức tạp và tự mâu thuẫn, rủi ro quốc gia, sự hậu thuẫn ngầm cho các doanh nghiệp nhà nước – đây là những vấn đề mà các thương nhân phải đối mặt, và đây cũng là những vấn đề mà TPP đề cập đến.


Bằng việc gắng sức đạt được một thỏa thuận với 11 nước về những vấn đề này, chính quyền của ông Obama trên thực tế đã đặt được nền móng cho hầu hết các thỏa thuận thương mại trong tương lai. Sau TPP, các cuộc đàm phán liên quan đến bất cứ quốc gia thành viên TPP nào cũng sẽ lưu ý tới những nhượng bộ mà các nước này đã chấp nhận và sẽ cố gắng khai thác thêm những nhượng bộ đó. Nhật Bản sẽ không thể né tránh vấn đề mở cửa ngành nông nghiệp của mình; còn Việt Nam sẽ phải giải quyết việc chiều chuộng quá mức các doanh nghiệp nhà nước.


Thứ hai, TPP – nếu được hiện thức hóa – sẽ đảm bảo rằng Trung Quốc không phải là nước đặt ra luật chơi trong thương mại quốc tế. Trong khi chính quyền của Trump có thể không coi trọng tầm quan trọng của mục tiêu này, hầu hết các nước Châu Á lại có suy nghĩ ngược lại. Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực - trong đó bao gồm Ấn Độ nhưng lại không có Mỹ - có thể sẽ hợp lý hóa chuỗi cung ứng sản xuất nhưng sẽ không ép buộc các nước thành viên thực hiện cải cách trong nước cũng như phải đạt được sự hài hòa giữa họ với nhau.


Điều này được sắp đặt để làm lợi cho Trung Quốc lớn hơn nhiều so với những đối thủ tiềm tàng. Trung Quốc đã là trung tâm của mạng lưới sản xuất toàn cầu; họ muốn thấy những hiệp định thương mại củng cố vị thế đó của mình ngay cả khi chi phí sản xuất trong nước tăng một cách không thể kiểm soát.


Đây không chính xác là điều mà các quốc gia, ví dụ như các nước Đông Nam Á, mong muốn về dài hạn. Họ cần được tiếp cận các thị trường khác; họ cần một dòng chảy dịch vụ nhanh chóng hơn và hiệu quả hơn ngang qua các đường biên giới; và họ cần một thỏa thuận hé mở cơ hội cho những mạng lưới thương mại mới mẻ hơn thay vì củng cố những mạng lưới cũ.

 

Ông Trump ký lệnh rút nước Mỹ khỏi TPPÔng Trump ký lệnh rút nước Mỹ khỏi TPP


Giờ đây, việc đảm bảo để các nguyên tắc của TPP có thể trở thành chuẩn tắc phục thuộc vào 11 nước thành viên còn lại cũng như các quốc gia khác ở Châu Á mong muốn tham gia hiệp định này.


Ấn Độ là một trường hợp điển hình. Nước này từ lâu đã tỏ ra nghi ngại về TPP, sự nghi ngờ đó được thúc đẩy bởi mong muốn bảo vệ ngành dược cũng như mớ quy định đang ngăn trở khu vực sản xuất của nước này trở thành một khu vực có sự cạnh tranh. Các nhà hoạch định chính sách Ấn Độ hẳn là muốn ăn mừng sự cáo chung của TPP và toàn bộ những gì mà nó đại diện.


Nhưng đó sẽ là một sai lầm! Ấn Độ rốt cuộc sẽ phải thừa nhận một chân lý cơ bản là nhu cầu trong nước sẽ không đủ để tạo việc làm cho cả triệu con người gia nhập lực lượng lao động của nước này mỗi tháng. Các công ty Ấn Độ cũng sẽ cần phải xuất khẩu và những hiệp định thương mại kiểu như TPP là phương thức duy nhất để họ đủ sức cạnh tranh để làm được điều này. Các mô hình kinh doanh cũ, ví dụ như cách tiếp cận nặng về tính đồng loại của các sản phẩm thuốc của Ấn Độ, sẽ nhường chỗ cho những mô hình nhấn mạnh đến quyền sở hữu trí tuệ và tính đổi mới. Nếu không có những yếu tố này, năng suất đơn giản là sẽ không thể tăng lên. Nói cách khác, cách tiếp cận kiểu “thuế quan đi trước” trước đây trong đàm phán thương mại mà Ấn Độ vẫn chuộng hơn - mặc dù thực tế đã chứng minh sự bất cập của nó – sẽ không thể tồn tại.


Đúng thế, một phần lớn của điều khiến TPP có vai trò quan trọng chính là tính biểu tượng xoay quanh hiệp định này: Nó là tín hiệu gửi đến Châu Á, rằng Hoa Kỳ tiếp tục sẵn lòng đóng vai trò lãnh đạo. Nhưng, dưới thời ông Trump, sự sẵn lòng đó đã xói mòn đi trông thấy.


Sự hữu ích về chiến lược của TPP không phải yếu tố khiến nó trở nên khác biệt. Điều khiến nó trở thành đặc biệt là việc nó thực sự đưa các cuộc đàm phán thương mại bước sang thế kỷ 21. TPP tìm kiếm một sự cân bằng tinh tế giữa nhu cầu của những nhóm lợi ích khác nhau trong khi đảm bảo rằng các mô thức thương mại mới được trao cơ hội để xuất hiện.


Nếu thương mại tại Châu Á không chết đi và kéo theo nó hy vọng tăng trưởng của cả một châu lục, thì một sự cân bằng như vậy sẽ phải là tâm điểm của bất cứ hiệp định thương mại nào đến sau đây. Ngòi bút của ông Trump sẽ không thể ngăn trở được việc này.