Phân tích

Trung Quốc từ bỏ kinh tế thị trường, quay lại với nền kinh tế mệnh lệnh?

Thứ tư, 23-11-2016 22:35 645

Sau khi ông Tập Cận Bình xác lập vị trí lãnh đạo "cốt lõi", Trung Quốc đang tiến hành cải cách bằng cách, trái ngược với logic thông thường, trở lại nền kinh tế mệnh lệnh với sự kiểm soát gắt gao của chính phủ và xa rời dần nền kinh tế thị trường. Đây là một sáng kiến cải cách kiểu Trung Quốc hay chỉ là động thái nhằm duy trì sự ổn định về chính trị?

 

Nguồn http://asia.nikkei.com/Politics-Economy/Policy-Politics/China-moving-away-from-market-economy

 

Biên dịch: Dương Huy Quang


Với địa vị lãnh đạo đặc biệt mới được trao, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình giờ đây đã sẵn sàng để triển khai cải cách kinh tế một cách đầy đủ. Bản thân ông Tập đã cam kết cải cách về cấu trúc, nhưng chi tiết của kế hoạch này ra sao.


Tại Hội nghị Trung ương 6 khóa 18 của Đảng Cộng sản Trung Quốc kết thúc ngày 27/10, ông Tập đã được trao vai trò lãnh đạo “cốt lõi” và nhờ đó đã gia nhập hàng ngũ của các lãnh tụ trước đây của Trung Quốc là Mao Trạch Đông và Đặng Tiểu Bình. Như vậy, ít nhất là về mặt lý thuyết, ông Tập đã được trao cho một mức độ quyền lực đặc biệt mà người tiền nhiệm Hồ Cẩm Đào không có.

 
Không giống hội nghị trung ương vốn chủ yếu tập trung vào những vấn đề chính trị như kỷ luật đảng, cuộc họp của Bộ Chính trị vào ngày hôm sau tập trung phân tích hiện trạng kinh tế của Trung Quốc. Cuộc họp nhấn mạnh Trung Quốc sẽ tiếp tục thúc đẩy cải cách cấu trúc của ông Tập về nguồn cung, ví dụ như loại bỏ tình trạng dư thừa năng suất và giảm hàng tồn kho đồng thời kiểm soát khả năng khả năng tình trạng bong bóng tài sản cùng những rủi ro tiềm tàng khác.

 

Hoàn cảnh thuận lợi cho sự cải cách kinh tế mạnh bạo đang xóa mờ những quan ngại về sự tăng trưởng chậm lại của nền kinh tế. Đáng chú ý, lần đầu tiên trong 4 năm rưỡi trở lại đây, chỉ số giá sản xuất của Trung Quốc trong tháng 9 vừa rồi đã tăng so với cùng kỳ năm ngoái nhờ giá than và thép tăng sau năm 2015 ảm đạm.

 

Ông Tập Cận Bình. [b]Nguồn: Internet[/b]Ông Tập Cận Bình. Nguồn: Internet

 

Nền kinh tế Trung Quốc cũng không chững lại nữa. Với mỗi quý trong 3 quý gần đây, tổng sản phẩm quốc nội của nước này tăng trưởng với tốc độ quy năm ở mức 6,7%/năm. Con số lớn đến mức gây tò mò này có vẻ đáng ngờ nhưng lại là dấu hiệu cho thấy chính phủ đang quyết tâm không để nền kinh tế tăng trưởng chậm lại thêm nữa. Trên thực tế, Trung Quốc vẫn có thể chống đỡ cho nền kinh tế của mình bằng một số biện pháp, trong đó có đầu tư công.


Xét đến môi trường kinh tế thuận lợi như vậy, sẽ có một câu hỏi mới cho Trung Quốc. Chính quyền của ông Tập sẽ theo đuổi loại hình cải cách như thế nào?


Trở ngại đầu tiên sẽ là Đại hội Đảng toàn quốc, một sự kiện chính trị chủ chốt được tổ chức năm năm một lần nhằm chọn ra các lãnh đạo tối cao của đảng. Sẽ khó để ông Tập đưa ra một kế hoạch cải cách táo bạo có thể gây gián đoạn cho nền kinh tế trước thềm đại hội đảng diễn ra vào mùa thu năm sau. Cuộc họp gần nhất của Bộ chính trị đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thúc đẩy cải cách nhưng không được hy sinh sự ổn định.

 
Tuy nhiên, điều quan trọng hơn là cải cách sẽ dẫn đến đâu. Kể từ khi Trung Quốc gia nhập Tổ chức thương mại thế giới (WTO) năm 2001, cả thế giới đã theo dõi sát sao từng đường đi nước bước của nước này, trong đó có việc đồng nhân dân tệ của Trung Quốc gia nhập rổ tiền tệ dự trữ với Quyền rút vốn đặc biệt vào tháng 11 năm ngoái. Người bên ngoài trông đợi Trung Quốc sẽ hướng tới một nền kinh tế thị trường.

 
Nhưng những động thái gần đây đã đặt ra những câu hỏi. Ví dụ, tháng 4 năm ngoái, chính phủ Trung Quốc cho biết họ có kế hoạch nâng cấp ba ngân hàng chính sách của nước mình, trong đó có Ngân hàng Phát triển Trung Quốc, để trao cho họ nhiều quyền hạn hơn. Điều này thể hiện một sự đi chệch hướng khỏi lập trường trước đó, vốn hướng tới việc biến ba ngân hàng này thành các ngân hàng thương mại. Tân Hoa Xã coi sự thay đổi chính sách này là một sự “đảo ngược”.

 
Trung Quốc đã tự do hóa khu vực tài chính của mình để đồng tiền của mình được chấp nhận vào rổ SDR, nhưng tương lai vẫn rất bất trắc. Trước khi IMF đưa ra quyết định về việc có chấp nhận đồng nhân dân tệ (vào rổ SDR) hay không, chính phủ Trung Quốc đã tự do hóa lãi suất bằng cách gỡ bỏ trần lãi suất huy động sau khi đã có động thái tương tự đối với lãi suất cho vay. Nhưng sau đó, Trung Quốc lại cho biết sẽ để cho các ngân hàng tự áp trần lãi suất. Đây là bước đi không giúp dẫn tới một nền kinh tế thị trường.

 
Điều tương tự cũng đúng đối với cải cách về nguồn cung nhắm tới việc loại bỏ một cách có trật tự tình trạng dư thừa năng suất trong ngành thép cũng như các ngành công nghiệp khác. "[Chính phủ Trung Quốc] có thể đang nghĩ rằng chính nền kinh tế do thị trường dẫn dắt đã gây ra tình trạng dư thừa năng suất," ông Yosuke Tsuyuguchi, tư vấn viên cao cấp tại Ngân hàng trung ương Shinkin Central Bank đồng thời là chuyên gia về kinh tế Trung Quốc, nói. "Vào lúc này, Trung Quốc có thể sẽ vận hành nền kinh tế của mình dưới sự kiểm soát mạnh mẽ của chính phủ," ông nói thêm.


Tại Nhật Bản, đất nước mà Trung Quốc từng hướng đến để học hỏi mô hình phát triển kinh tế, cải cách - trong nhiều trường hợp – có nghĩa là hướng tới một nền kinh tế thị trường thông qua việc gỡ bỏ các quy định quản lý hành chính. Nhưng Trung Quốc ngày nay, với một lãnh tụ Tập quyền lực hơn, có thể đang theo đuổi một loại hình phát triển kinh tế hoàn toàn khác nhưng được diễn đạt dưới cùng một cụm từ: cải cách. Liệu điều này sẽ dẫn tới một mô hình kinh tế mới hay sẽ đưa tới tình trạng bế tắc và làm gián đoạn cả nền kinh tế thế giới? Chỉ thời gian mới có thể trả lời.

 

Thống kê truy cập

Hôm nay 99

Hôm qua 131

Tuần này 99

Tháng này 2932

Tổng cộng 91427