Kinh tế Trung Quốc

8 đặc điểm mô tả toàn bộ nền kinh tế Trung Quốc (Phần 2)

Thứ tư, 25-01-2017 00:10 1828

Phần tiếp theo và cũng là phần cuối của bài viết về 8 đặc điểm của nền kinh tế Trung Quốc

 

Nguồn: Jonathan Eckart - 8 facts about China's economy - World Economic Forum, 23/06/2016


Biên dịch: Dương Huy Quang

 

5. Tại Trung Quốc đang hình thành một thành phần người tiêu dùng trung lưu


Sự tăng trưởng của khu vực dịch vụ được phản ánh ở sự tăng trưởng về tài sản và thu nhập hộ gia đình khả dụng. Người tiêu dùng Trung Quốc đang chi tiêu nhiều hơn đồng thời có xu hướng dịch chuyển từ các chủng loại sản phẩm phổ thông sang các loại sản phẩm cao cấp.

 

Người tiêu dùng Trung Quốc ngày càng chuộng các sản phẩm cao cấp. Hình ảnh: McKinsey & CoNgười tiêu dùng Trung Quốc ngày càng chuộng các sản phẩm cao cấp. Hình ảnh: McKinsey & Co


Ghi chú: Tổng thể, 59% người tiêu dùng chọn “Mua những sản phẩm hàng hiệu nổi tiếng nếu có thêm tiền”, 41% còn lại chọn “luôn mua sản phẩm đắt nhất và tốt nhất trong khoảng giá vừa túi tiền”. Còn lại là tỷ lệ lựa chọn cho các ngành hàng cụ thể (Hàng tiêu dùng nhanh – FMCG, Hàng may mặc, và Hàng điện tử tiêu dùng).

 

Trên thực tế, người Trung Quốc được có tiếng là hay tiết kiệm, điều này khiến việc dịch chuyển từ nền kinh tế dựa trên xuất khẩu sang nên kình tế dựa trên tiêu dùng trong nước càng khó khăn hơn. Năm 2014, Trung Quốc có tỷ lệ tiết kiệm gần bằng 50% GDP. Để so sánh, Chile – nước ở cùng nhóm thu nhập với Trung Quốc (nhóm thu nhập trung bình cận trên) – có tỷ lệ tiết kiệm là 22,3%. Ở thái cực bên kia là Mỹ với tỷ lệ tiết kiệm 14,4% và tỷ lệ tiêu dùng bằng 2/3 GDP.


6. Tăng trưởng chậm lại đang ảnh hưởng xấu sản lượng công nghiệp và khả năng sinh lời của khu vực doanh nghiệp nhà nước (DNNN).


Các khu vực tăng trưởng nhanh nhất trong nền kinh tế là y tế, công nghệ, giáo dục và giải trí; đây cũng là những khu vực đang ngày càng trở nên quan trọng trong nỗ lực tái cân bằng nền kinh tế của Trung Quốc. Sự tăng trưởng chậm lại đang ảnh hưởng đặc biệt lớn đến những ngành như thép, than và xi măng – đây là những ngành có tầm quan trọng chiến lược và tập trung nhiều DNNN.

 

Các chỉ số hoạt động của Trung Quốc  Tăng trưởng hàng năm (%): Đầu tư tài sản cố định; Doanh số bán lẻ; Sản xuất công nghiệp.  Ảnh: Financial TimesCác chỉ số hoạt động của Trung Quốc Tăng trưởng hàng năm (%): Đầu tư tài sản cố định; Doanh số bán lẻ; Sản xuất công nghiệp. Ảnh: Financial Times

 

 

Những khu vực này giờ đây đang cho thấy tình trạng dư thừa công suất và năng suất thấp. Kể từ những năm 1990, khu vực DNNN đã được củng cố bằng biện pháp đóng cửa và sáp nhập; tuy nhiên đến những năm 2007-2008 các hoạt động thu hẹp quy mô này phải dừng lại khi chính phủ triển khai chương trình kích thích nền kinh tế nhằm giảm nhẹ ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu. Tiền từ gói kích thích được đưa vào xây dựng nhà máy và mua trang thiết bị trong khi nhu cầu cho nguồn cung này không tồn tại.


Khả năng sinh lời của khu vực DNNN kém hơn so với khu vực tư nhân và tỷ lệ các DNNN làm ăn thua lỗ đã liên tục tăng từ năm 2010 đến nay. Số lượng các vụ phá sản trong năm nay đã lại tăng lên; đây là động thái có chủ đích của chính phủ nhắm tới các công ty làm ăn không hiệu quả. Tuy vậy, cá DNNN bị cho phá sản chỉ là những đơn vị nhỏ và vừa.

 

Cột nâu nhạt: Lợi nhuận của các DNNN làm ăn có lãi (nghìn tỷ NDT) Cột nâu đậm: Thua lỗ của các DNNN làm ăn thua lỗ (nghìn tỷ NDT) Đường kẻ: Tỷ lệ (%) DNNN làm ăn thua lỗ  Nguồn: Bộ Tài chính Trung QuốcCột nâu nhạt: Lợi nhuận của các DNNN làm ăn có lãi (nghìn tỷ NDT) Cột nâu đậm: Thua lỗ của các DNNN làm ăn thua lỗ (nghìn tỷ NDT) Đường kẻ: Tỷ lệ (%) DNNN làm ăn thua lỗ Nguồn: Bộ Tài chính Trung Quốc

 

 

7. Trung Quốc là nước xuất khẩu lớn nhất thế giới và là nước nhập khẩu hàng hóa nhiều nhất thế giới


Trung Quốc có ảnh hưởng lớn đáng kể tới tình hình kinh tế toàn cầu. Kể từ năm 2010, Trung Quốc đã là nước xuất khẩu lớn nhất và nước nhập khẩu lớn thứ hai thế giới về hàng hóa, đồng thời là nước xuất khẩu lớn thứ năm và nước nhập khẩu lớn thứ ba thế giới về dịch vụ thương mại. Các con số dưới đây sẽ cụ thể hóa hiện trạng thương mại của Trung Quốc với các nước trên thế giới.


Các điểm đến chính cho hàng hóa/dịch vụ Trung Quốc là Mỹ (17%), Liên minh Châu Âu (15,9%), Hong Kong (15,5%), Nhật Bản (6,4%) và Hàn Quốc (4,3%). 94% tổng số hàng hóa xuất khẩu là hàng sản xuất, 3,2% là hàng nông sản và 2,7% là nhiên liệu và sản phẩm khai khoáng.

 

Quy mô thương mại của Trung Quốc với các nước trên thế giới. Ảnh: The New York TimesQuy mô thương mại của Trung Quốc với các nước trên thế giới. Ảnh: The New York Times


8. Trung Quốc là nước cung cấp lớn thứ hai đồng thời là nước tiếp nhận lớn nhất thế giới về Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI)


Như biểu đồ dưới đây, Trung Quốc nằm trong số những nước cung cấp cũng như tiếp nhận FDI lớn nhất thế giới. Chỉ tính riêng năm ngoái, dòng vốn FDI từ Trung Quốc đã tăng 15% so với năm trước, đạt mức 116 tỷ USD. Trong khi đó, con số tương ứng của Mỹ là 337 tỷ USD (tăng 3% so với năm trước).


Trung Quốc cũng có lượng dự trữ ngoại hối lớn nhất thế giới với 3,21 nghìn tỷ USD. Ngoài ra, trong giai đoạn từ năm 2005 đến 2016, tổng giá trị các hoạt động đầu tư và xây dựng trên toàn cầu của Trung Quốc đạt khoảng 1,2 nghìn tỷ USD. Biểu đồ dưới đây cho thấy phần lớn nhất của số tiền này có điểm đến là Châu Á, tiếp đó là vùng Châu Phi hạ Sahara, Châu Âu và Bắc Mỹ.

 

Đầu tư ra nước ngoài của Trung Quốc giai đoạn 2005-2016. Nguồn: The China Global Investment Tracker (American Enterprise Institute)Đầu tư ra nước ngoài của Trung Quốc giai đoạn 2005-2016. Nguồn: The China Global Investment Tracker (American Enterprise Institute)

 

Trung Quốc có một con đường đi rõ ràng ở phía trước

 

Tới năm 2030, Trung Quốc được trông đợi sẽ lại là nền kinh tế lớn nhất thế giới. Như chúng ta đã thấy trong nội dung nhìn nhận toàn cảnh về kinh tế Trung Quốc, nước này còn có những trở ngại chờ đón phía trước như: phải gia tăng tiêu dùng trong nước và giảm tỷ lệ tiết kiệm, giảm mức vay nợ của nền kinh tế, cải cách khu vực DNNN, và thực hiện hóa sự tăng trưởng cân bằng và lành mạnh về mức độ thịnh vượng với mức sống cao hơn cho tất cả mọi người; tuy nhiên, Trung Quốc đang trên đường giành lại vị thế nền kinh tế lớn nhất thế giới trong bối cảnh cuộc Cách mạng Công nghiệp Thứ Tư – chứ không phải Thứ Nhất!

 

Đọc Phần 1