Kinh tế Trung Quốc

Những vũ khí lợi hại của Trung Quốc trong một cuộc chiến thương mại với Mỹ

Thứ ba, 28-02-2017 17:28 1337

Ngoài việc là đối tác thương mại quan trọng thứ hai của Mỹ, Trung Quốc còn là nước cung cấp việc làm chính cho Mỹ. Một cuộc chiến tranh thương mại có thể khiến nước Mỹ phải trả giá bằng cả triệu việc làm. Ví dụ, nếu Trung Quốc muốn chuyển đổi từ máy bay Boeing sang máy bay Airbus, Mỹ sẽ mất khoảng 179.000 việc làm. Việc cắt giảm các dịch vụ doanh nghiệp từ Mỹ có thể khiến Mỹ mất thêm 85.000 việc làm khác. Các vùng sản xuất đậu tương - ví dụ như tại các tiểu bang Missouri và Mississippi – có thể mất 10% số việc làm tại địa phương nếu Trung Quốc ngừng nhập khẩu.

 

Nguồn: Keyu Jin - "China’s Weapons of Trade War" - Project Syndicate, 22/02/2017

Biên dịch: Dương Huy Quang


Trung Quốc xuất khẩu sang Mỹ nhiều hơn Mỹ xuất khẩu sang Trung Quốc. Điều này khiến Tổng thống Mỹ Donald Trump giận dữ – giận dữ đến mức ông ta có thể sẵn sàng phát động một cuộc chiến tranh thương mại với Trung Quốc vì nguyên cớ này.


Trump đã hướng những lời đe dọa mang tính chất chủ nghĩa bảo hộ cứng rắn về phía Trung Quốc. Khi nỗ lực củng cố ngôi vị tổng thống của mình, ít có khả năng Trump sẽ “đánh trống bỏ dùi”. Với việc Đại hội toàn quốc lần thứ 19 Đảng Cộng sản Trung Quốc sắp diễn ra tại Bắc Kinh vào tháng 11 tới, các nhà lãnh đạo Trung Quốc cũng ít có khả năng sẽ chịu khuất phục trước áp lực của Hoa Kỳ.


Một cuộc chiến tranh thương mại chắc chắn sẽ khiến cả hai bên bị tổn thương. Nhưng có lý do để tin rằng Mỹ là nước có nhiều thứ để mất hơn. Trừ khi có yếu tố khác chưa được biết đến, có thể nói người Trung Quốc dường như biết chính xác là mình đang có trong tay những vũ khí gì để đáp trả Mỹ.


Trung Quốc có thể dừng mua máy bay của Mỹ, áp đặt lệnh cấm vận lên các sản phẩm đậu tương của Mỹ đồng thời bán tháo các chứng khoán kho bạc cùng các tài sản tài chính khác của nước này. Doanh nghiệp Trung Quốc có thể giảm nhu cầu sử dụng các dịch vụ doanh nghiệp (business services: các dịch vụ hỗ trợ cho doanh nghiệp nhưng không trực tiếp sản xuất ra sản phẩm hữu hình nào, ví dụ như công nghệ thông tin, mua sắm, hành chính, v.v… - ND) từ Mỹ, đồng thời chính phủ Trung Quốc có thể thuyết phục các công ty trong nước không mua hàng hóa của Mỹ. Một phần lớn doanh số của 500 công ty trong danh sách Fortune 500 hiện đến từ Trung Quốc, và giờ đây họ đã cảm thấy ngày càng ít được chào đón.


Ngoài việc là đối tác thương mại quan trọng thứ hai của Mỹ, Trung Quốc còn là nước cung cấp việc làm chính cho Mỹ. Một cuộc chiến tranh thương mại có thể khiến nước Mỹ phải trả giá bằng cả triệu việc làm. Ví dụ, nếu Trung Quốc muốn chuyển đổi từ máy bay Boeing sang máy bay Airbus, Mỹ sẽ mất khoảng 179.000 việc làm. Việc cắt giảm các dịch vụ doanh nghiệp từ Mỹ có thể khiến Mỹ mất thêm 85.000 việc làm khác. Các vùng sản xuất đậu tương - ví dụ như tại các tiểu bang Missouri và Mississippi – có thể mất 10% số việc làm tại địa phương nếu Trung Quốc ngừng nhập khẩu.

 

Trung Quốc có nhiều vũ khí lợi hại trong trường hợp xảy ra chiến tranh thương mại với Mỹ. Ảnh: InternetTrung Quốc có nhiều vũ khí lợi hại trong trường hợp xảy ra chiến tranh thương mại với Mỹ. Ảnh: Internet


Hơn nữa, mặc dù Mỹ xuất khẩu sang Trung Quốc ít hơn Trung Quốc xuất sang Mỹ, chính Trung Quốc mới là nước kiểm soát những thành phần chủ chốt trong các chuỗi cung ứng và mạng lưới sản xuất toàn cầu. Hãy lấy iPhone làm ví dụ. Trong khi Trung Quốc chỉ tạo ra 4% giá trị gia tăng của sản phẩm, nước này lại cung cấp các cấu kiện cốt lõi cho Apple ở mức giá thấp. Apple không thể sản xuất một chiếc iPhone tại Mỹ từ con số không, họ sẽ phải tìm kiếm các nhà cung cấp thay thế và như vậy sẽ khiến chi phí sản xuất của họ bị đội lên đáng kể. Điều này sẽ trao cho các công ty sản xuất điện thoại thông minh của Trung Quốc cơ hội chiếm lĩnh thị phần từ các tay chơi lớn.


Ngày nay, 80% thương mại toàn cầu nằm ở các chuỗi cung ứng quốc tế. Chi phí thương mại giảm đã cho phép các doanh nghiệp đa dạng hóa các dây chuyền sản xuất về mặt địa lý, nhờ đó hàng hóa được gia công và giá trị được gia tăng thêm ở nhiều nước trong chuỗi cung ứng. Chỉ cần Trung Quốc ném một nắm cát vào những bánh răng của những chuỗi dây chuyền này, họ có thể làm gián đoạn toàn bộ các mạng lưới sản xuất, đồng nghĩa với việc gây ra những thiệt hại nghiêm trọng cho Mỹ (và, tất nhiên, cho tất cả các nước tham gia trong những mạng lưới như vậy).


Một cuộc chiến thương mại leo thang với mỗi bên tham gia dựng lên những hàng rào nhập khẩu đối xứng sẽ làm chồng chất thêm những áp lực lạm phát tại nước Mỹ. Điều này có thể sẽ buộc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ phải nâng lãi suất cao hơn và nhanh hơn bình thường. Điều này cùng với triển vọng tăng trưởng suy giảm sẽ khiến thị trường chứng khoán đình trệ trong khi tình trạng công ăn việc làm cũng như thu nhập hộ gia đình đi xuống có thể dẫn tới sự tổn thất GDP đáng kể ở cả Mỹ và Trung Quốc.


Tuy nhiên, một kịch bản khả dĩ hơn là cả hai nước sẽ khởi động các tranh chấp trong những khu vực cụ thể, đặc biệt là trong những ngành công nghiệp sản xuất truyền thống như sản xuất sắt thép. Trong khi đó, Trump sẽ tiếp tục cáo buộc Trung Quốc thao túng tỷ giá giá hối đoái, ngó lơ áp lực đi xuống gần đây đối với đồng Nhân dân tệ (điều này cho thấy rằng đồng tiền này thực ra đang được định giá quá cao) mà không đề cập đến một sự thực đơn giản là nhiều chính phủ đã can thiệp để quản lý tỷ giá hối đoái của mình.


Cả Nhật Bản và Thụy Sỹ đều đã có những động thái can thiệp tiền tệ rõ ràng trong những năm gần đây, và bản thân Mỹ hoàn toàn có thể gia nhập nhóm này khi mà tác động của một đồng USD mạnh lên tính cạnh tranh của hàng xuất khẩu của Mỹ trở nên không thể chống đỡ được. Trong bất cứ trường hợp nào, Trung Quốc cũng có thể quên việc cố gắng để có được “quy chế nền kinh tế thị trường” theo các quy tắc của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) cho đến khi Trump không còn ở trong Nhà Trắng.


Sự đối đầu thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc cũng sẽ tác động tới các dòng đầu tư song phương. Mỹ có thể viện dẫn những quan ngại về an ninh quốc gia để cản trở dòng vốn đầu tư từ Trung Quốc. Chính phủ nước này cũng có thể dừng mua sắm từ các công ty Trung Quốc như Huawei và buộc các doanh nghiệp Trung Quốc cũng như các cá nhân giàu có giảm quy mô các khoản đầu tư mà cho đến nay đã giúp nâng đỡ giá các tài sản tài chính của Mỹ.


Một hiệp định đầu tư song phương Mỹ-Trung chất lượng cao sẽ tạo ra một sân chơi bình đẳng cho các doanh nghiệp Mỹ, trao cho họ sự tiếp cận tốt hơn tới thị trường to lớn của Trung Quốc. Nhưng, như mọi khi, các cuộc đàm phán đó sẽ bị đẩy lùi trong khi các tranh chấp về quyền sở hữu trí tuệ và an ninh mạng sẽ được tái kích hoạt.


Hiện tại, các nhà lãnh đạo Trung Quốc tin rằng họ có ít lý do để khuất phục trước sức ép của Mỹ. Một trong những nguyên nhân của sự tự tin này là Trump dường như đang bận bịu với những ưu tiên khác như hủy bỏ Đạo luật Chăm sóc Sức khỏe Hợp túi tiền (Affordable Care Act, ACA), cải tổ hệ thống thuế và đầu tư vào hạ tầng.


Các nhà lãnh đạo Trung Quốc cho rằng ngay cả khi một cuộc chiến tranh thương mại nổ ra, thì nó cũng sẽ không duy trì lâu nếu xét đến những tổn thất về thu nhập và việc làm mà cả hai bên đều sẽ phải gánh chịu. Trong bất cứ tình huống nào, Trung Quốc cũng không hề có ý định gửi bất cứ tín hiệu nào thể hiện sự mềm yếu tới một nhà lãnh đạo vốn quá hăng hái thử thách giới hạn của người khác (như Trump).


Trong 5 năm qua, Trung Quốc đã cố gắng thiết lập một mô hình tăng trưởng ít phụ thuộc vào xuất khẩu hơn và dựa nhiều hơn vào tiêu dùng trong nước. Nhưng Trung Quốc cần một cuộc khủng hoảng hoặc một cú sốc từ bên ngoài để thúc đẩy cải tổ. Trong khi các chính sách của Trump sẽ có hại cho Trung Quốc trong ngắn hạn, chúng cũng có thể đem lại xung lực mà Trung Quốc cần có để thôi trợ cấp cho xuất khẩu và thôi dung túng cho tình trạng méo mó của kinh tế trong nước. Nếu điều này xảy ra, Trung Quốc có thể thoát ra khỏi kỷ nguyên Trump trong trạng thái thậm chí còn tốt hơn cả trước đây.

 

Keyu Jin là Giáo sư Kinh tế học tại Đại học Kinh tế London