Kinh tế Trung Quốc

Tín dụng ngầm: Hiểm họa đe dọa kinh tế Trung Quốc

Chủ nhật, 19-03-2017 16:52 554

Tín dụng ngầm – tức hoạt động cho vay diễn ra bên ngoài các kênh cho vay chính thống qua ngân hàng – đóng một vai trò lớn trong nền kinh tế Trung Quốc, nơi các ngân hàng quốc doanh lớn thường chậm chạp trong việc cho vay đối với các doanh nghiệp hay các doanh nhân thuộc khu vực dân doanh. Tuy nhiên, các chuyên gia lo ngại rằng tình trạng tín dụng ngầm không được quản chặt sẽ dẫn đến những quả bom hẹn giờ có thể đe dọa hệ thống tài chính của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

 

Nguồn: KEITH BRADSHER - "Shadow Lending Threatens China’s Economy, Officials Warn" - The New York Times, 18/03/2017

 

Biên dịch: Dương Huy Quang


Chủ tịch của ngân hàng lớn nhất Trung Quốc cùng một quan chức cấp cao của cơ quan quản lý nhà nước về bảo hiểm mới đây đã lên tiếng cảnh báo mạnh mẽ về những mối nguy hiểm của thực trạng tín dụng ngầm đối với nền kinh tế nước này. Đây là một trong những dấu hiệu mới nhất thể hiện sự quan ngại ngày càng gia tăng trong giới chức cấp cao nhất của Trung Quốc về sự phát triển của vấn nạn cho vay phục vụ đầu cơ và gần như bị buông lỏng quản lý.


Tín dụng ngầm – tức hoạt động cho vay diễn ra bên ngoài các kênh cho vay chính thống qua ngân hàng – đóng một vai trò lớn trong nền kinh tế Trung Quốc, nơi các ngân hàng quốc doanh lớn thường chậm chạp trong việc cho vay đối với các doanh nghiệp hay các doanh nhân thuộc khu vực dân doanh. Tuy nhiên các chuyên gia lo ngại rằng tình trạng tín dụng ngầm không được quản chặt sẽ dẫn đến những quả bom hẹn giờ có thể đe dọa hệ thống tài chính của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.


Yi Huiman, Chủ tịch Ngân hàng Công thương Trung Quốc - ngân hàng lớn nhất thế giới xét về tổng tài sản – đã cảnh báo về sự lan rộng nhanh chóng của các công cụ đầu tư không được quản lý, ví dụ như các sản phẩm quản lý tài sản. Các sản phẩm quản lý tài sản thường được ngân hàng và các định chế tài chính khác của Trung Quốc bán cho các nhà đầu tư bình thường với lời hứa hẹn về mức lãi suất cao hơn nhiều so với lãi suất tiền gửi ngân hàng, tuy nhiên các nghĩa vụ nợ này thường được ghi nhận các ngân hàng và định chế tài chính hạch toán ngoại bảng.


Tín dụng ngầm “không chịu sự quản lý đầy đủ, hoặc không chịu bất cứ sự quản lý nào”, Ông Yi nói. “Chúng ta phải tập trung. Nếu không, nền kinh tế thực sẽ lãnh hậu quả”.


Chen Wenhui, Phó chủ tịch Ủy ban Quản lý bảo hiểm Trung Quốc cho biết các cơ quan quản lý của Trung Quốc đang cố gắng tìm hiểu sự phát triển chóng vánh của các dịch vụ cho vay trên Internet vốn đang huy động những khoản tiền khổng lồ từ công chúng. Nhiều dịch vụ trong số này – vốn hứa hẹn lợi suất cực lớn và chấp nhận cả những khoản tiền rất nhỏ để thu hút đối tượng là người lao động phổ thông – tiết lộ rất tít về cách thức họ đầu tư số tiền huy động được.


Công chúng dường như đang rót lượng tiền lớn vào các công cụ đầu tưT mới bất chấp việc nhận được rất ít thông tin công bố, ông Chen nói.


“Người ta chỉ mua các khoản đầu tư, chứ không biết sản phẩm là gì”, ông Chen nói thêm.


Tăng trưởng tín dụng đã và đang tăng trưởng nhanh trong nền kinh tế Trung Quốc khi chính phủ nước này đã viện tới biện pháp kích thích mạnh nhằm ngăn chặn nền kinh tế tiếp tục đà tăng trưởng chậm lại. Kinh tế Trung Quốc tăng trưởng 6,7% trong năm ngoái (2016). Nhưng để đạt được con số đó, các cơ quan quản lý tài chính của Trung Quốc đã phải để tăng trưởng tín dụng ở mức 15% trên tổng sản lượng hàng năm của nền kinh tế.

 

Thượng Hải, trung tâm tài chính của Trung Quốc. Nguồn: Aly Song/ReutersThượng Hải, trung tâm tài chính của Trung Quốc. Nguồn: Aly Song/Reuters


Một phần trong số vốn vay này được rót mạnh vào các dự án hạ tầng mới như các tuyến tàu cao tốc và các nhà mày mới cho các doanh nghiệp nhà nước. Trong khi đó, phần nhiều trong số này dường như được ném vào cơn điên đầu cơ, thường là liên quan đến bất động sản nhà ở, mà một số quan chức, ngân hàng và kinh tế gia của Trung Quốc ngày càng lo ngại. Cục thống kê quốc gia Trung Quốc cho biết, giá bất động sản tại các thành phố lớn và đã tăng 12% trong giai đoạn từ tháng 2 năm ngoái đến tháng 2 năm nay.


Một số loại hình tín dụng ngầm đã tăng trưởng với tốc độ đáng kinh ngạc, đơn cử như hình thức ủy thác vay vốn. Các khoản vay ủy thác là những khoản cho vay của một doanh nghiệp này cho một doanh nghiệp khác, thường là thực hiện thông qua trung gian của ngân hàng để lách quy định cấm các doanh nghiệp cho nhau vay tiền trực tiếp. Những khoản vay này – về mặt nghiệp vụ cũng được các ngân hàng để ngoài sổ sách – đã tăng 20% trong đã tăng 12% trong giai đoạn từ tháng 1 năm ngoái đến tháng 1 năm nay và hiện đã chiếm 9% tổng dư nợ tín dụng của Trung Quốc.


Giới lãnh đạo Trung Quốc khẳng định rằng họ hiểu rõ những rủi ro của tình trạng này và chắc chắn rằng họ có thể kiểm soát được chúng. Họ nói rằng các chỉ số về nợ công và nợ hộ gia đình dưới hình thức tỷ lệ % của sản lượng kinh tế là chưa đến mức báo động xét theo tiêu chuẩn quốc tế, và tỷ lệ nợ xấu trong tổng dư nợ của ngành ngân hàng cũng chưa chạm ngưỡng đáng lo ngại.


“Chúng tôi hoàn toàn ý thức được những rủi ro tiềm ẩn và sẽ có hành động nhanh chóng và có trọng tâm”, Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường phát biểu tại cuộc họp báo thường niên vào hôm Thứ tư.


Nhưng như bình luận của các ông Yi và Chen đã nhấn mạnh trước đó, sự lo lắng tại Trung Quốc đang tập trung vào cách thức các định chế tài chính của Trung Quốc huy động số tiền mà họ đem cho vay, và vào điều có thể sẽ xảy ra nếu các nhà đầu tư đột nhiên đòi rút phần lớn tiền đầu tư về.


Những nhận xét của ông Yi ở một mức độ nào đó là sự chỉ trích thẳng thừng bất thường dành cho các ngân hàng đối thủ nhỏ hơn của Ngân thàng Công thương Trung Quốc (ICBC). ICBC là một thành viên trong nhóm Tứ Đại gia ngân hàng quốc doanh của Trung Quốc (3 ngân hàng còn lại gồm Ngân hàng Xây dựng Trung Quốc, Ngân hàng Trung Quốc và Ngân hàng Nông nghiệp Trung Quốc), nhóm chiếm hơn một nửa hệ thống ngân hàng của nước này. Mỗi trong số bốn đại gia này có hàng nghìn chi nhánh để huy động tiền gửi, có nguồn vốn ổn định mặc dù họ cũng bán một số sản phẩm quản lý tài sản.


Không có được nguồn tiền gửi to lớn như các ngân hàng đại gia, nhiều ngân hàng nhỏ phải trông đợi vào việc bán các sản phẩm quản lý tài sản. Do các ngân hàng để các nghĩa vụ nợ này bên ngoài sổ sách, họ sẽ được linh hoạt hơn trong việc cho vay đối với các dự án đầu cơ và sử dụng nguồn thu từ cho vay này để trả lãi cao hơn cho nhà đầu tư - tất nhiên với điều kiện là khách hàng vay trả được nợ cho họ.

 

Ông Yi kết luận: "Nếu chúng ta không giải quyết rốt ráo vấn đề tín dụng ngầm, rủi ro sẽ vô cùng lớn mà hệ quả sẽ là tỷ lệ đòn bẩy cao hơn, quá nhiều công cụ phái sinh và quá nhiều sản phẩm không có tính minh bạch”.