Kinh tế Việt Nam

Việt Nam sẽ bị tác động thế nào nếu bị Trung Quốc trả đũa kinh tế như Hàn Quốc?

Thứ hai, 03-04-2017 15:33 911

Ví dụ, xuất khẩu sang Trung Quốc chiếm 18,7% tổng xuất khẩu của Việt Nam năm 2016. Do vậy, một sự sụt giảm về kinh tế tương tự như điều Hàn Quốc phải chịu sẽ khiến nền kinh tế Việt Nam phải trả giá từ 1,6 đến 3,3 tỷ USD (tức từ 0,77 đến 1,56% GDP năm 2016 của Việt Nam)


Nguồn: Viet Phuong Nguyen - What Can Vietnam Learn From China's Economic Retaliation Against South Korea?, The Diplomat, 29/03/2017

 

Biên dịch: Dương Huy Quang


Cuộc tranh chấp giữa Hàn Quốc và Trung Quốc liên quan đến việc Mỹ triển khai hệ thống Phòng thủ Khu vực Tầm cao Giai đoạn cuối (THAAD) trên lãnh thổ Hàn Quốc có những tác động cả về chính trị và kinh tế. Đặc biệt, các biện pháp trả đũa mà chính phủ Trung Quốc áp đặt chống lại quyết định của Hàn Quốc triển khai THAAD cho đến nay đã gây ra thiệt hại đáng ngạc nhiên cho nền kinh tế hướng về xuất khẩu của Hàn Quốc.


Theo một báo cáo gần đây của một chuyên gia nghiên cứu kỳ cựu tại Viện Nghiên cứu kinh tế thuộc Ngân hàng Công nghiệp Hàn Quốc (IBK), nếu kịch bản tồi tệ nhất xảy ra, đòn trả đũa kinh tế này của Trung Quốc có thể khiến Hàn Quốc thiệt hại từ 7,69 đến 14,76 tỷ USD. Do Trung Quốc là nước nhập khẩu lớn nhất từ Hàn Quốc (hơn ¼ kim ngạch xuất khẩu của Hàn Quốc năm 2015 là đến từ Trung Quốc), báo cáo này kết luận răng khu vực xuất khẩu của Hàn Quốc có thể sẽ bị tác động mạnh nhất với thiệt hại có thể ở mức từ 4,14 đến 8,27 tỷ USD (tức từ 5 đến 10% tổng kim ngạch xuất khẩu của nước này). Mặc dù chịu tổn thất ít hơn nêu xét về con số tuyệt đối, các ngành du lịch và giải trí của Hàn Quốc có thể cũng sẽ phải chứng kiến sự sụt giảm lớn hơn nhiều xét về tỷ lệ tương đối (từ 10 đến 30%) do các ngành này cho đến nay đã chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi việc chính phủ Trung Quốc cấm bán các nội dung giải trí của Hàn Quốc cũng như không khuyến khích việc quảng bá các tour du lịch Hàn Quốc cho khách hàng Trung Quốc. Nên nhớ khách du lịch Trung Quốc chiếm hơn 34% tổng số lượng thị thực du lịch mà Hàn Quốc đã cấp trong năm 2016.


Tác động tiêu cực về kinh tế của đòn trả đũa của Trung Quốc trước việc triển khai THAAD tại Hàn Quốc là điều đã được các chuyên gia quốc tế khác dự báo. Do đó, không có gì ngạc nhiên khi Hàn Quốc gần đây đã chính thức khiếu nại lên Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) về các biện pháp trả đũa kinh tế của Trung Quốc mà chính phủ Hàn Quốc coi là không công bằng và vi phạm các hiệp định thương mại.

 

Theo tác giả, Việt Nam cần rút ra những bài học từ cuộc chiến thương mại Trung - Hàn để chuẩn bị cho những tình huống tương tự với Trung QuốcTheo tác giả, Việt Nam cần rút ra những bài học từ cuộc chiến thương mại Trung - Hàn để chuẩn bị cho những tình huống tương tự với Trung Quốc


Từ sự việc của Hàn Quốc, có thể có những bài học cho Việt Nam, mặc dù sự giống nhau chỉ là tương đối. việc triển khai bất cứ hệ thống phòng thủ tên lửa nào của Mỹ trên lãnh thổ Việt Nam là không thể xảy ra nếu xét đến những yếu tố như điều kiện an ninh khác biệt của đất nước Đông Nam Á này, việc thiếu một mối quan hệ đồng minh giữa hai nước cựu thù cũng như nguyên tắc của chính phủ Việt Nam là không cho phép các lực lượng nước ngoài sử dụng lãnh thổ của mình. Tuy nhiên, căng thẳng giữa Việt Nam và Trung Quốc liên quan đến các hòn đảo trên Biển Đông mà cả hai bên đều tuyên bố chủ quyền – vốn đã lên cao trong những năm gần đây – là cơ sở hợp lý để Việt Nam cảm thấy lo lắng về những sách lược tương tự mà chính phủ Trung Quốc có thể dùng đến trong trường hợp xung đột không được giải quyết. Trên thực tế, tranh chấp lãnh thổ liên quan đến quần đảo Senkaku/Điếu Ngư tại biển Hoa Đông đã là nguyên cớ cho việc Trung Quốc trả đũa Nhật Bản về kinh tế vào các năm 2011 và 2012, kéo theo đó là sự sụt giảm đáng kể xuất khẩu của nhật bản sang Trung Quốc cũng lượng khách Trung Quốc đến Nhật Bản trong giai đoạn này.


Thêm nữa, sự tương đồng giữa quan hệ kinh tế Trung – Hàn và quan hệ kinh tế Trung – Việt cũng tạo ra nhiều lý do để giới chức Việt Nam dự liệu những tổn thất đáng kể mà sự trả đũa về kinh tế của Trung Quốc có thể mang đến. Ví dụ, xuất khẩu sang Trung Quốc chiếm 18,7% tổng xuất khẩu của Việt Nam năm 2016. Do vậy, một sự sụt giảm về kinh tế tương tự như điều Hàn Quốc phải chịu sẽ khiến nền kinh tế Việt Nam phải trả giá từ 1,6 đến 3,3 tỷ USD (tức từ 0,77 đến 1,56% GDP năm 2016 của Việt Nam). Những đối tượng bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi sự sụt giảm như vậy sẽ gồm các nhà sản xuất thiết bị điện, các nhà máy dệt, và các nhà sản xuất nông nghiệp – những thành phần này chiếm khoảng 1/3 tổng giá trị xuất khẩu từ Việt Nam sang Trung Quốc trong năm 2016. Do Trung Quốc đồng thời là nước cung cấp chính nguyên liệu thô cho Việt Nam, nền kinh tế chế tạo của Việt Nam cuối cùng sẽ chịu tổn hại từ bất cứ chính sách hạn chế nhập khẩu nào. Sự lệ thuộc lớn vào các đối tác Trung Quốc cũng đã được nhận thấy trong ngành du lịch của Việt Nam, nơi mà hơn ¼ tổng lượng khách 10 người trong năm 2016 là đến từ Trung Quốc. Nếu sử dụng ước tính trong báo cáo của IBK, theo đó lượng khách du lịch Trung Quốc giảm từ 20-30% do chính sách hạn chế của nước này, ngành du lịch của Việt Nam nên dự trù sẽ mất từ 500.000 đến 780.000 khách Trung Quốc trong tình huống xảy ra trả đũa kinh tế; con số này tương đương 5 đến 7,8% tổng số lượng lượt du khách đến Việt Nam năm 2016.


Lưu ý rằng bài viết này không thảo luận những hệ quả kinh tế mà chính sách trả đũa của Trung Quốc gây ra cho bản thân các nhà sản xuất Trung Quốc, mặc dù có thể giả thiết rằng những tổn thất như vậy có thể được hấp thụ một phần bởi quy mô của nền kinh tế Trung Quốc. tác động về chính trị và ngoại giao từ những sách lược như vậy đối với hình ảnh của Trung Quốc trong mắt các nước láng giềng và các đối tác thương mại – tác động như vậy chắc chắn sẽ ở mức đáng kể - cũng không được đề cập. Tuy nhiên, sự mất cân bằng về sức mạnh kinh tế giữa Việt Nam và Trung Quốc cũng như sự phụ thuộc lớn của Việt Nam vào khách hàng Trung Quốc trong nhiều lĩnh vực đồng nghĩa với việc chính phủ Việt Nam nên theo dõi cẩn trọng tổn thất của kinh tế Hàn Quốc trước đòn trả đũa của Trung Quốc đối với việc triển khai THAAD. Những quan sát như vậy sẽ hữu ích cho việc phát triển các chính sách giải quyết tranh chấp về ngắn hạn cũng như cho việc tái cơ cấu nền kinh tế về dài hạn để giảm thiểu tổn thất kinh tế trong tình huống xảy ra những căng thẳng hay xung đột không thể tránh khỏi.


Viet Phuong Nguyen là nghiên cứu viên tại Chương trình an ninh quốc tế và Dự án về quản lý nguyên tử của Trung tâm Belfer, Trường Harvard Kennedy School.